Ajñātavāsa-saṅkalpaḥ — Yudhiṣṭhira’s Resolve and Dhaumya’s Exempla on Concealment
तस्य पाटयत: काष्ठ स्वेदो वै समजायत । व्यायामेन च तेनास्य जज्ञे शिरसि वेदना
tasya pāṭayataḥ kāṣṭha svedo vai samajāyata | vyāyāmena ca tenāsya jajñe śirasi vedanā ||
Habang patuloy niyang hinihiwa ang kahoy, tunay na pinagpawisan siya; at dahil sa gayong pagod, sumakit ang kanyang ulo. Ipinakikita ng salaysay na ang walang tigil na paggawa at matinding pagod ay likás na nagbubunga ng pagdurusang pangkatawan, at nagpapahiwatig ng aral na dapat sukatin ang pagsisikap at magtiis nang may pagkamalay.
मार्कण्डेय उवाच
The verse highlights the natural consequence of intense exertion: physical strain produces fatigue and pain. Ethically, it points toward disciplined endurance while also implying the value of moderation and awareness of bodily limits.
Mārkaṇḍeya describes a person engaged in splitting wood; as the work continues, he begins to sweat, and the sustained effort results in a headache.