Shloka 40
Devanagari script
सौमित्रिरपि नाराचैदढधन्वा जितक्लम: । आदिश्यादिश्य दुर्गस्थान् पातयामास राक्षसान्,क्लेश और थकावटपर विजय पानेवाले सुदृढ़ धनुर्धर सुमित्राकुमार लक्ष्मण भी सूचना दे-देकर नाराच नामक बाणोंद्वारा दुर्गके भीतर रहनेवाले राक्षसोंको भी मार गिराने लगे
Translation
Si Lakṣmaṇa, anak ni Sumitrā, ang matatag na mamamana na nagwagi laban sa pagod at hirap, ay nag-utos at nagturo nang paulit-ulit, at sa pamamagitan ng mga palasong nārāca ay ibinagsak ang mga rākṣasa na nasa loob ng mga muog at kuta.
Word by Word
सौमित्रिःSaumitrī (Lakṣmaṇa, son of Sumitrā)
सौमित्रिः:
Karta
TypeNoun
Rootसौमित्रि
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
नाराचैःwith nārāca arrows
नाराचैः:
Karana
TypeNoun
Rootनाराच
FormMasculine, Instrumental, Plural
दृढधन्वाfirm-bowed/strong archer
दृढधन्वा:
Karta
TypeAdjective
Rootदृढधन्वन्
FormMasculine, Nominative, Singular
जितक्लमःhaving conquered fatigue
जितक्लमः:
Karta
TypeAdjective
Rootजितक्लम
FormMasculine, Nominative, Singular
आदिश्यhaving instructed/indicated
आदिश्य:
TypeVerb
Rootआ + दिश्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
आदिश्यagain and again indicating
आदिश्य:
TypeVerb
Rootआ + दिश्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
दुर्गस्थान्those stationed in the fort
दुर्गस्थान्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुर्गस्थ
FormMasculine, Accusative, Plural
पातयामासcaused to fall; struck down
पातयामास:
TypeVerb
Rootपत् (causative: पातयति) + आ + अस्
FormPeriphrastic Perfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
राक्षसान्the rākṣasas/demons
राक्षसान्:
Karma
TypeNoun
Rootराक्षस
FormMasculine, Accusative, Plural
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes