Shloka 8
मārkaṇḍeya-ukta yuddha-vyūha-pratyavyūhaḥ
Battle Formations and Countermeasures in the Rāmopākhyāna
कृष्णोरगौ तीक्ष्णमुखौ द्विजिह्नौ मत्त: पदा55क्रामसि पुच्छदेशे । यः पाण्डवाभ्यां पुरुषोत्तमाभ्यां जघन्यजाशभ्यां प्रयुयुत्ससे त्वम्,“यदि तू पुरुषरत्न दोनों छोटे पाण्डवोंके साथ युद्ध करनेकी इच्छा रखता है तो यह मानना पड़ेगा कि मतवाला होकर तू मुखमें तीक्ष्ण विष धारण करनेवाले एवं दो जिह्लाओंसे युक्त दो काले नागोंकी पूँछको पैरसे कुचल रहा है
kṛṣṇoragau tīkṣṇamukhau dvijihnau mattaḥ padākrāmasi pucchadeśe | yaḥ pāṇḍavābhyāṃ puruṣottamābhyāṃ jaghanyajāśabhyāṃ prayuyutsase tvam ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “Kung tunay mong nais makipaglaban sa dalawang kabataang Pāṇḍava—mga lalaking pinakadakila ang halaga—unawain mo ang ginagawa mo: tulad ng taong nalalasing sa pagmamataas, tinatapakan mo ang dulo ng buntot ng dalawang itim na ahas, matalim ang bunganga, may lason, at may dalawang dila. Ang gayong pang-uudyok ay nag-aanyaya ng mabilis at nakamamatay na bunga; ang hamunin ang matuwid nang walang sukat ay pag-anyaya sa sariling kapahamakan dahil sa sariling padalus-dalos.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Reckless aggression driven by pride is self-destructive: provoking the righteous and capable is like stepping on venomous serpents—harm rebounds swiftly on the provocateur.
Vaiśampāyana uses a vivid metaphor to warn an opponent that seeking combat with the two younger Pāṇḍavas is dangerously foolish, as it is equivalent to trampling the tail of two deadly black snakes.