Shloka 39
द्रौपदी-शैब्यसंवादः — Draupadī’s Identification and Counsel on Hospitality
जब शोक करनेवालेका शोक उसपर आये हुए संकटको टाल नहीं सकता है, तब उसमें क्या सामर्थ्य है? यह तुम दोनों भाई शोक करके प्रत्यक्ष देख रहे हो। अत: धैर्य धारण करो। शोक करके तो शत्रुओंका हर्ष ही बढ़ाओगे ।। कर्तव्यं हि कृतं राजन् पाण्डवैस्तव मोक्षणम् । नित्यमेव प्रियं कार्य राज्ञो विषयवासिभि:,“राजन! पाण्डवोंने गन्धर्वोके हाथसे तुम्हें छुड़कर अपने कर्तव्यका ही पालन किया है। राजाके राज्यमें रहनेवालोंको सदा ही उसका प्रिय करना चाहिये
vaiśampāyana uvāca | yadi śokaḥ śocamānasya āpatitaṃ saṅkaṭaṃ na nivārayituṃ śaknoti, tatra tasya kā sāmarthyam? etad yuvāṃ bhrātarau śocantau pratyakṣaṃ paśyatha | ataḥ dhairyaṃ dhāraya | śokena tu śatrūṇāṃ harṣa eva vardhate || kartavyaṃ hi kṛtaṃ rājan pāṇḍavaistava mokṣaṇam | nityam eva priyaṃ kāryaṃ rājño viṣayavāsibhiḥ ||
Wika ni Vaiśampāyana: Kung ang dalamhati ng nagdadalamhati ay hindi kayang itaboy ang kapahamakan na dumating na sa kanya, anong kapangyarihan mayroon ito? Kayong dalawang magkapatid ay nasasaksihan ito nang hayagan habang kayo’y nananangis. Kaya magtaglay ng tibay ng loob; sa pagdadalamhati, ang napapalago ninyo’y ang galak ng mga kaaway. O hari, ginawa ng mga Pāṇḍava ang hinihingi ng tungkulin—ang pagliligtas sa iyo mula sa kamay ng mga Gandharva. Ang mga naninirahan sa nasasakupan ng isang hari ay dapat laging kumilos sa paraang nakalulugod at nakapagpapatatag sa kanilang pinuno.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Grief by itself does not remove a crisis; therefore one should cultivate dhairya (steadfastness). Excessive lamentation can embolden adversaries, while dharma requires timely, effective action—here exemplified by the Pāṇḍavas fulfilling their duty of rescue and by subjects maintaining loyal, supportive conduct toward their ruler.
Vaiśampāyana describes a moment of counsel addressed to a king and two grieving brothers: they are urged to stop lamenting because it cannot change the misfortune and only pleases enemies. The speaker notes that the Pāṇḍavas have already performed their duty by freeing the king from the Gandharvas, and adds a general maxim about subjects acting for the king’s welfare.