Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

भद्रवटगमनम् — स्कन्देन महिषदानवनिग्रहः

Bhadravaṭa Procession and Skanda’s Neutralization of Mahiṣa

प्राणस्य चानुदात्तस्तु व्याख्याता: पञचविंशति: । देवान्‌ यज्ञमुषश्नान्यानू सूृजत्‌ पञ्चदशोत्तरान्‌,प्राणके अंशसे अनुदात्तकी उत्पत्ति हुई। इस प्रकार पचीस पुत्रोंके नाम बताये गये। तत्पश्चात्‌ “तप” नामधारी पांचजन्यने यज्ञमें विघध्म डालनेवाले अन्य पंद्रह उत्तर देवों (विनायकों)-की सृष्टि की। उनका विवरण इस प्रकार है--सुभीम, अतिभीम, भीम, भीमबल और अबल--इन पाँच विनायकोंकी उत्पत्ति उन्होंने पहले की, जो देवताओंके यज्ञका विनाश करनेवाले हैं

prāṇasya cānudāttas tu vyākhyātāḥ pañcaviṃśatiḥ | devān yajñamuṣaśnān yānū sṛjat pañcadaśottarān |

Wika ni Mārkaṇḍeya: Mula kay Prāṇa ay lumitaw rin si Anudātta, at ipinaliwanag ang mga pangalan ng dalawampu’t limang supling niya. Pagkaraan, ang tinatawag na Tapas (tapas—ang kapangyarihan ng pag-aayuno at pagninilay na naging katauhan) ay lumikha pa ng labinlimang nilalang na tila mga diyos—ang mga Vināyaka—na inilalarawan bilang mga humahadlang at sumisira sa mga handog na ritwal ng mga diyos. Una sa kanila ang limang ito: Subhīma, Atibhīma, Bhīma, Bhīmabala, at Abala—mga tagapagpasiklab ng kaguluhan sa yajña.

प्राणस्यof Prāṇa
प्राणस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अनुदात्तःAnudātta (name/person)
अनुदात्तः:
Karta
TypeNoun
Rootअनुदात्त
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
व्याख्याताःwere declared/expounded
व्याख्याताः:
TypeVerb
Rootवि-आ-ख्या (धातु) → व्याख्यात (क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
पञ्चविंशतिःtwenty-five
पञ्चविंशतिः:
TypeNoun
Rootपञ्चविंशति
FormFeminine, Nominative, Singular
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Accusative, Plural
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
उषश्नान्those who consume/appropriate (the oblations) (reading uncertain)
उषश्नान्:
Karma
TypeAdjective
Rootउषश्न (विशेषण/नाम)
FormMasculine, Accusative, Plural
अनुafter/along
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
सृजत्creating/producing
सृजत्:
Karta
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) → सृजत् (शतृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
पञ्चदशfifteen
पञ्चदश:
Karma
TypeNoun
Rootपञ्चदश
FormMasculine, Accusative, Plural
उत्तरान्additional/later
उत्तरान्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तर
FormMasculine, Accusative, Plural

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
P
Prāṇa
A
Anudātta
T
Tapas
D
Devas
Y
Yajña
V
Vināyakas
S
Subhīma
A
Atibhīma
B
Bhīma
B
Bhīmabala
A
Abala

Educational Q&A

Sacred action (yajña) is not merely performance but requires steadiness and purity; forces of obstruction (vināyakas) arise within the cosmic order itself, implying that dharma is upheld through vigilance, discipline, and the capacity to overcome impediments.

Mārkaṇḍeya continues a genealogical-cosmic account: from Prāṇa comes Anudātta with twenty-five offspring, and then Tapas produces fifteen additional divine beings called Vināyakas, introduced as disruptors of the gods’ sacrifices; five of these are named explicitly.