Shloka 7
Dvārakā’s Distress and the Saubha Engagement (द्वारकाव्यग्रता तथा सौभयुद्धम्)
न तस्योरसि नो मूर्थ्नि न काये न भुजद्धये । अन्तरं पाण्डवश्रेष्ठ पश्याम्यनिचितं शरै:,पाण्डवश्रेष्ठ! उसकी छातीमें, मस्तकपर, शरीरके अन्य अवयवोंमें तथा दोनों भुजाओंमें थोड़ा-सा भी ऐसा स्थान नहीं दिखायी देता था, जिसमें बाण न चुभे हुए हों। जैसे मेघके वर्षा करनेपर गेरू आदि धातुओंसे युक्त पर्वत लाल पानीकी धारा बहाने लगता है, वैसे ही वह बाणोंसे छिदे हुए अपने अंगोंसे भयंकर रक्तकी धारा बहा रहा था
na tasyorasi no mūrdhni na kāye na bhujadvaye | antaraṃ pāṇḍavaśreṣṭha paśyāmyanicitaṃ śaraiḥ ||
Wika ni Vāyu: “O pinakamainam sa mga Pāṇḍava, wala akong nakikitang kahit munting puwang—sa kanyang dibdib, sa kanyang ulo, sa kanyang katawan, o sa alinmang bisig—na hindi tinusok ng mga palaso. Gaya ng bundok na hitik sa mapulang mineral na, kapag binuhusan ng ulang dala ng ulap, ay nagbubuga ng mapulang agos, gayon din siya—ang mga sangkap ay butas-butas sa mga palaso—na naglalabas ng nakapanghihilakbot na daluyong ng dugo.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the stark reality of bodily vulnerability in conflict: even the strongest warrior’s body can be utterly overwhelmed. By stressing the total absence of an unpierced spot, it evokes the ethical gravity of violence and the transience of physical power, prompting reflection on restraint, duty, and the human cost of warfare.
Vāyu describes to the foremost Pāṇḍava a warrior whose chest, head, body, and arms are so densely struck that no space remains untouched by arrows. The scene is intensified through a simile: like a mineral-rich mountain releasing red streams under rain, the arrow-riddled body pours out terrifying flows of blood.