Shloka 77
Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)
जो मदिरा नहीं पीते, जिनपर किसी प्रकारका दोष नहीं लगाया गया है तथा जो अन्य द्विज विधिपूर्वक वेदोंकी संहिताका पाठ करते हैं, वे सदा दूसरोंको तारनेमें समर्थ होते हैं ७६ ।। हव्यं कव्यं च यत् किंचित् सर्व तच्छोत्रियो5हति । दत्तं हि श्रोत्रिये साधौ ज्वलितेडग्नौ यथा हुतम्,हव्य (यज्ञ) और कव्य (श्राद्ध)-की जितनी भी वस्तुएँ हैं, श्रोत्रिय ब्राह्मण उन सबको पानेका अधिकारी है। श्रेष्ठ श्रोत्रियको दिया हुआ दान उतना ही सफल होता है, जैसे प्रज्वलित अग्निमें दी हुई आहुति
yo madirāṁ na pibanti, yeṣāṁ ca kenacit prakāreṇa doṣo na samāropitaḥ, tathā ye ’nye dvijā vidhivat vedānāṁ saṁhitā-pāṭhaṁ kurvanti, te sadā ’nyān tārayituṁ samarthāḥ. havyaṁ kavyaṁ ca yat kiṁcit sarvaṁ tac chrotriyo ’rhati. dattaṁ hi śrotriye sādhau jvalite ’gnau yathā hutam.
Wika ni Yudhiṣṭhira: “Yaong hindi umiinom ng nakalalasing, yaong walang ibinibintang na kapintasan, at yaong iba pang ‘dalawang-ulit na isinilang’ na wasto ang pagbigkas ng mga Saṃhitā ng Veda—sila’y laging may kakayahang tumulong sa iba na makatawid. Anumang inihahandog bilang havya sa sakripisyo o bilang kavya sa mga ritwal para sa mga ninuno, ang isang śrotriya na Brahmin na dalubhasa sa Veda ay may karapatang tumanggap. Ang handog na ibinigay sa isang karapat-dapat na śrotriya ay namumunga na parang alay na ibinuhos sa naglalagablab na apoy.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The passage teaches that moral purity (avoiding intoxicants, being free from blame) and disciplined Vedic learning make a person spiritually beneficial to others, and that gifts and ritual offerings yield the greatest merit when directed to a worthy śrotriya—like an oblation placed into a well-kindled fire.
Yudhiṣṭhira is articulating standards of worthiness in religious life: who is fit to receive sacrificial and ancestral offerings, and why giving to such a recipient is considered especially efficacious within the dharma framework.