Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)

मार्कण्डेय उवाच वृथा जन्मानि चत्वारि वृथा दानानि षोडश । वृथा जन्म ह्[पुत्रस्य ये च धर्मबहिष्कृता:,मार्कण्डेयजीने कहा--(नीचे लिखे अनुसार) चार प्रकारके जीवन व्यर्थ हैं और सोलह प्रकारके दान व्यर्थ हैं। जो पुत्र-हीन हैं, जो धर्मसे बहिष्कृत (भ्रष्ट) हैं, जो सदा दूसरोंकी ही रसोईमें भोजन किया करते हैं तथा जो केवल अपने लिये ही भोजन बनाते एवं देवता और अतिथियोंको न देकर अकेले ही भोजन कर लेते हैं, उनका वह भोजन असत्‌ कहा गया है। अत: उनका जन्म वृथा है (इस प्रकार इन चार प्रकारके मनुष्योंका जन्म व्यर्थ है)

mārkaṇḍeya uvāca | vṛthā janmāni catvāri vṛthā dānāni ṣoḍaśa | vṛthā janma hi putrasya ye ca dharmabahiṣkṛtāḥ |

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Apat na uri ng kapanganakan ang walang saysay, at labing-anim na uri ng pagbibigay ang walang saysay. Tunay ngang walang saysay ang kapanganakan ng taong walang anak na lalaki, at gayundin ang sa mga itinakwil mula sa dharma.”

मार्कण्डेयःMarkandeya
मार्कण्डेयः:
Karta
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
वृथाin vain; uselessly
वृथा:
TypeIndeclinable
Rootवृथा
जन्मानिbirths; lives
जन्मानि:
Karta
TypeNoun
Rootजन्मन्
FormNeuter, Nominative, Plural
चत्वारिfour
चत्वारि:
TypeAdjective
Rootचतुर्
FormNeuter, Nominative, Plural
वृथाin vain; uselessly
वृथा:
TypeIndeclinable
Rootवृथा
दानानिgifts; donations
दानानि:
Karta
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Nominative, Plural
षोडशsixteen
षोडश:
TypeAdjective
Rootषोडश
FormNeuter, Nominative, Plural
वृथाin vain; uselessly
वृथा:
TypeIndeclinable
Rootवृथा
जन्मbirth; life
जन्म:
Karta
TypeNoun
Rootजन्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
हिindeed; for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
अपुत्रस्यof one who is sonless
अपुत्रस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअ-पुत्र
FormMasculine, Genitive, Singular
येwho; those who
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
धर्मबहिष्कृताःexcluded from dharma; outcast from righteousness
धर्मबहिष्कृताः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्म-बहिष्कृत
FormMasculine, Nominative, Plural

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya

Educational Q&A

Mārkaṇḍeya frames a moral evaluation of human life and giving: certain lives and certain acts of charity become ‘fruitless’ when they are disconnected from dharma—i.e., when one is socially/morally fallen from righteous conduct or fails to fulfill key householder responsibilities.

In Vana Parva, the sage Mārkaṇḍeya delivers didactic instruction. Here he begins a list-based teaching, stating that there are four ‘fruitless’ kinds of lives and sixteen ‘fruitless’ kinds of gifts, and he starts by naming the sonless and those excluded from dharma.