Shloka 66
ब्राह्मणानुयात्रा—शौनकोपदेशः
Brāhmaṇas Follow into Exile and Śaunaka’s Instruction
हियते बुध्यमानो5पि नरो हारिभिरिन्द्रियै: । विमूढसंज्ञो दुष्टाश्वैरुदभ्रान्तैरिव सारथि:,समझदार मनुष्य भी मनको हर लेनेवाली इन्द्रियोंद्रारा विषयोंकी ओर खींच लिया जाता है। उस समय उसकी विचारशक्ति मोहित हो जाती है। जैसे दुष्ट घोड़े वशमें न होनेपर सारथिको कुमार्गमें घसीट ले जाते हैं, यही दशा उस अजितेन्द्रिय पुरुषकी भी होती है
hriyate budhyamāno 'pi naro hāribhir indriyaiḥ | vimūḍha-saṃjño duṣṭāśvair udabhrāntair iva sārathiḥ ||
Kahit ang taong may pag-unawa ay nadadala ng mga pandama na nagnanakaw ng isip at humihila sa kanya tungo sa mga bagay na pinaglulustayan. Sa sandaling iyon, nalilito ang kanyang kamalayan—gaya ng isang kutsero na hinihila palayo sa tamang daan ng mga kabayong suwail at di-nasanay. Ganyan ang kalagayan ng hindi pa nagagapi ang mga pandama: may kaalaman man, ang asal ay napapailalim sa mga bugso na di-mapigil.
शौनक उवाच
Educational Q&A
Intellectual understanding alone is not sufficient; without mastery over the senses, a person is pulled toward sense-objects and loses clear judgment. Ethical life requires indriya-nigraha (restraint of the senses) so that discernment can guide action.
Śaunaka states a general moral observation using a vivid simile: the senses are compared to unruly horses that drag a charioteer off course. The verse functions as instruction, warning that even the wise can be overpowered when the senses are uncontrolled.