Shloka 65
इन्द्रद्युम्नोपाख्यानम्
Indradyumna Upākhyāna: On Kīrti, Smṛti, and Restoration
विपरीतश्न॒ लोको<यं भविष्यत्य धरोत्तर: । एड्कान् पूजयिष्यन्ति वर्जयिष्यन्ति देवता:,शूद्र धर्मोपदेश करेंगे और ब्राह्मणलोग उनकी सेवामें रहकर उसे सुनेंगे तथा उसीको प्रामाणिक मानकर उसका पालन करेंगे। समस्त लोकका व्यवहार विपरीत और उलट-पुलट हो जायगा। ऊँच नीच और नीच ऊँच हो जायँगे। लोग हड्डी जड़ी हुई दीवारोंकी तो पूजा करेंगे और देवविग्रहोंको त्याग देंगे
viparītaśno loko ’yaṁ bhaviṣyaty adharottaraḥ | eḍkān pūjayiṣyanti varjayiṣyanti devatāḥ ||
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Magiging baluktot ang daigdig na ito sa gawi, at aangat ang adharma sa ibabaw ng dharma. Sasambahin ng mga tao ang mga pader na may nakabaong mga buto at tatalikuran ang mga diyos. Mababaligtad ang kaayusang panlipunan: ang mababa ay ituturing na mataas at ang mataas ay ituturing na mababa; ang di karapat-dapat magturo ang mag-aangking magturo ng dharma, at ang nararapat manguna ay yuyuko at susunod.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse warns that when adharma dominates, society’s moral and social hierarchies invert: true objects of reverence are neglected, false substitutes are worshipped, and rightful guides in dharma are displaced—signaling ethical decay.
Mārkaṇḍeya is describing a future degeneration of the world’s conduct—an ominous forecast in which people abandon the gods and embrace misguided forms of worship, alongside a broader collapse of proper social and religious order.