इन्द्रद्युम्नोपाख्यानम्
Indradyumna Upākhyāna: On Kīrti, Smṛti, and Restoration
स्वैराचाराश्न पुरुषा योषितश्न विशाम्पते । अन्योन्यं न सहिष्यन्ति युगान्ते पर्युपस्थिते,महाराज! युगान्तकाल आनेपर पुरुष और स्त्रियाँ स्वेच्छाचारी होकर एक-दूसरेके कार्य और विचारको नहीं सहेंगे
svairācārāś ca puruṣā yoṣitaś ca viśāmpate | anyonyaṁ na sahiṣyanti yugānte paryupasthite, mahārāja |
Wika ni Mārkaṇḍeya: “O panginoon ng bayan, kapag papalapit na ang wakas ng panahon, ang mga lalaki at babae ay magiging sunod sa sariling nais; O dakilang hari, hindi na nila matitiis ang isa’t isa—ni ang mga gawa, ni ang mga pag-iisip ng bawat isa.”
मार्कण्डेय उवाच
As the yuga declines, unchecked self-will (svairācāra) erodes forbearance (kṣamā) and mutual respect, leading to social and domestic conflict; the implied ethical counsel is restraint, patience, and adherence to dharma to preserve harmony.
Mārkaṇḍeya is describing to the king the approaching ‘yugānta’ conditions—prophetic signs of moral and social deterioration—highlighting how relationships between men and women become marked by intolerance and discord.