Shloka 38
Adhyāya 188: Mārkaṇḍeya’s Account of Yuga-Decline and the Restoration Motif
Kali-yuga to Kalki
चिन्तयामास च मनुस्तं मत्स्यं पृथिवीपते । सच तच्चिन्तितं ज्ञात्वा मत्स्य: परपुरंजय,शत्रुनगरविजयी नरेश्वर! तदनन्तर मनुने भगवान् मत्स्यका चिन्तन किया। यह जानकर शृंंगधारी भगवान् मत्स्य वहाँ शीघ्र आ पहुँचे। नरश्रेष्ठ भरतकुलशिरोमणे! समुद्रमें अपने पूर्वकथित रूपसे ऊँचे पर्वतकी भाँति शृंगंधारी मत्स्य भगवानको आया देख उनके मस्तकवर्ती सींगमें उन्होंने बँटी हुई रस्सी बाँध दी
cintayāmāsa ca manus taṁ matsyaṁ pṛthivīpate | sa ca tac-cintitaṁ jñātvā matsyaḥ parapuraṁjaya śatrunagaravijayī nareśvara | tad-anantaraṁ manunā bhagavān matsyakaḥ cintitaḥ | etad jñātvā śṛṅgadhārī bhagavān matsyo tatra śīghram ājagāma | naraśreṣṭha bharatakulaśiromaṇe | samudre pūrvoktarūpeṇa ūrdhvaḥ parvatavad dṛśyamānaṁ śṛṅgadhāriṇaṁ matsyabhagavantaṁ dṛṣṭvā tasya mastakavartiśṛṅge manunā bhaṇḍikāyuktā rajjuḥ baddhā |
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “O panginoon ng lupa, nagsimulang magnilay si Manu sa Isdang iyon. Nang malaman nito nang ganap ang naisip ni Manu, ang Isda—manlulupig ng mga lungsod ng kaaway, O hari—ay agad na nagpakita roon. At nang makita ni Manu ang banal na Isdang may sungay na umahon sa dagat sa anyong naunang inilarawan, matayog na gaya ng bundok, itinali niya sa sungay sa ulo nito ang isang lubid na may matibay na buhol.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Focused remembrance and righteous intent are not merely inward acts; they invite timely support, but must be matched by practical, disciplined action—here, Manu both contemplates the divine protector and immediately prepares by fastening the rope to the Fish’s horn.
Manu meditates upon the divine Fish. The horned Fish appears in the sea in a vast form, and Manu ties a rope to the horn on its head, preparing for the next stage of being guided/saved through the impending catastrophe.