Shloka 64
Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)
सर्वप्रथम प्रजापति ब्रह्माजी उत्पन्न हुए। उन्होंने जीवोंके लिये निर्मल तथा विशुद्ध शरीर बनाये। साथ ही धर्मका ज्ञान करानेवाले धर्मशास्त्रोंको प्रकट किया ।। अमोघफलसंकल्पा: सुव्रता: सत्यवादिन: । ब्रह्मभूता नरा: पुण्या: पुराणा: कुरुसत्तम,उस समयके सब मनुष्य उत्तम व्रतका पालन करनेवाले तथा सत्यवादी थे। उनका अभीष्ट फलविषयक संकल्प कभी व्यर्थ नहीं होता था। कुरुश्रेष्ठ) वे सभी मनुष्य ब्रह्मस्वरूप, पुण्यात्मा और चिरजीवी थे
sarvaprathamaṁ prajāpatiḥ brahmā jātaḥ | sa jīvānāṁ hitārthaṁ nirmalān viśuddhān ca śarīrān nirmame | sahaiva dharmasya jñāna-pradānāni dharmaśāstrāṇi prādurabhāvan | amoghaphalasaṅkalpāḥ suvratāḥ satyavādinaḥ | brahmabhūtā narāḥ puṇyāḥ purāṇāḥ kurusattama ||
Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sa pinakasimula, si Prajāpati Brahmā ay lumitaw. Para sa kapakanan ng mga nilalang, hinubog niya ang mga katawang dalisay at walang bahid, at inilantad din niya ang mga Dharma-śāstra na nagtuturo ng kaalaman sa katuwiran. Sa unang panahong iyon, O pinakamahusay sa mga Kuru, ang lahat ng tao ay matatag sa mararangal na panata at nagsasalita ng katotohanan. Ang kanilang mga hangaring nakatuon sa mabuting bunga ay hindi kailanman nabibigo; sila’y wari’y kahawig ng Brahman, banal ang kalooban, at mahahaba ang buhay.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The passage presents an ethical ideal of the earliest age: human beings were truthful, disciplined in vows, and their intentions bore reliable results because life was aligned with dharma as revealed through dharmaśāstras. It links social flourishing to purity, truthfulness, and adherence to righteous order.
Mārkaṇḍeya describes primordial creation: Brahmā arises first, creates pure bodies for beings, and manifests dharmaśāstras to teach dharma. He then characterizes the people of that time as truthful, vow-observant, spiritually elevated, virtuous, and long-lived.