Shloka 33
Karma, Preta-gati, and the Continuity of Phala
Mārkaṇḍeya’s Instruction
इदमार्ष प्रमाणं च ये यजामह इत्यपि । तस्माच्छील प्रधानेष्टं विदुर्ये तत््वदर्शिन:,सभी मनुष्य सदा सब जातियोंकी स्त्रियोंसे संतान उत्पन्न कर रहे हैं। वाणी, मैथुन तथा जन्म और मरण--ये सब मनुष्योंमें एक-से देखे जाते हैं। इस विषयमें यह आर्षप्रमाण भी मिलता है--'ये यजामहे' यह श्रुति जातिका निश्चय न होनेके कारण ही जो हमलोग यज्ञ कर रहे हैं, ऐसा सामान्यरूपसे निर्देश करती है। इसलिये जो तत्त्वदर्शी विद्वान हैं, वे शीलको ही प्रधानता देते हैं और उसे ही अभीष्ट मानते हैं
yudhiṣṭhira uvāca | idam ārṣa-pramāṇaṃ ca ye yajāmaha ity api | tasmāc chīla-pradhāneṣṭaṃ vidur ye tattva-darśinaḥ ||
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Dito rin ay may sinaunang patunay na pinagtibay ng mga rishi: ang pahayag sa Veda na ‘ye yajāmahe’—‘kami na nagsasagawa ng paghahandog’—ay nagsasalita sa pangkalahatan, nang hindi mahigpit na itinatakda ang uri batay sa kapanganakan. Kaya ang mga pantas na tunay na nakakakita ng katotohanan ay itinuturing na pangunahing pamantayan ang asal (pagkatao), at iyon lamang ang kanilang pinakanais.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse argues that ethical conduct (śīla) is the decisive standard for evaluating a person, and it supports this with an appeal to Vedic/ārṣa authority that speaks inclusively (‘we who perform sacrifice’) rather than rigidly by birth-category.
In a discussion on dharma and social qualification, Yudhiṣṭhira cites a Vedic formulation as evidence that ritual participation is expressed generally, and concludes that truth-seeing sages prioritize character as the chief criterion.