Shloka 10
Bhīmasena’s Capture by the Serpent and Nahūṣa’s Self-Disclosure (भीमसेन-भुजङ्गग्रहणं नहुषोपाख्यानप्रस्तावः)
न वेदा: प्रतिभान्ति सम द्विजातीनां कथंचन अन्तर्भूमिगता ये च प्राणिनो जनमेजय,द्विजातियोंको किसी प्रकार भी वेदोंका भान नहीं हो पाता था। जनमेजय! भूमिके भीतर जो प्राणी निवास करते थे, वे भी पीड़ित हो उठे और अर्जुनको सब ओरसे घेरकर खड़े हो गये। उन सबके मुखपर विकृति आ गयी थी। वे हाथ जोड़े हुए थर-थर काँप रहे थे और अस्त्रोंके तेजसे संतप्त हो धनंजयसे प्राणोंकी भिक्षा माँग रहे थे। इसी समय ब्रह्मर्षि, सिद्ध महर्षि, समस्त जंगम प्राणी, श्रेष्ठ देवर्षि, देवता, यक्ष, राक्षस, गन्धर्व, पक्षी तथा आकाशचारी प्राणी सभी वहाँ आकर उपस्थित हो गये
vaiśampāyana uvāca | na vedāḥ pratibhānti sma dvijātīnāṃ kathaṃcana antarbhūmigatā ye ca prāṇino janamejaya |
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Janamejaya, ang mga Veda ay hindi na sumisinag sa kamalayan ng mga ‘dalawang ulit na isinilang’ sa anumang paraan; at ang mga nilalang na naninirahan sa ilalim ng lupa ay napighati rin.” Inilalarawan nito ang sandali ng kaguluhang kosmiko: kapag ang banal na kaalaman ay hindi na nakapagpapaliwanag sa isip ng mga marurunong, at maging ang mga nilalang sa ilalim ng daigdig ay nagdurusa, tanda ito na nayayanig ang balanse ng dharma at may mga pambihirang puwersang kumikilos sa mundo.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
When Vedic insight fails to illumine even the learned and suffering spreads to all classes of beings, the text signals a rupture in dharmic order; such moments demand restraint, discernment, and restoration of balance rather than unchecked force.
Vaiśampāyana reports to King Janamejaya that a severe disturbance has arisen: the twice-born cannot access Vedic clarity, and subterranean creatures are distressed—an ominous prelude to extraordinary events and the gathering of many beings (as the surrounding passage continues).