Previous Verse
Next Verse

Shloka 81

Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)

विलोड्यमाना: पश्येमा: करिभि: सकरेणुभि: । पश्येमां नलिनीं चान्यां कमलोत्पलमालिनीम्‌,“देखो, हथिनियोंसहित हाथी इन तालाबोंमें घुसकर इन्हें मथे डालते हैं और इस दूसरी पुष्करिणीपर दृष्टिपात करो, जो कमल और उत्पलकी मालाओंसे अलंकृत है। यह कमलमालाधारिणी साक्षात्‌ दूसरी लक्ष्मीके समान मानो साकार विग्रह धारण करके प्रकट हुई है। गन्धमादनके इस उत्तम वनमें नाना प्रकारके कुसुमोंकी सुगन्धसे सुवासित ये छोटी- छोटी वनश्रेणियाँ भ्रमरोंके गीतोंसे मुखरित हो कैसी शोभा पा रही हैं? भीमसेन! देखो, यहाँके सुन्दर प्रदेशोंमें चारों ओर देवताओंकी क्रीडास्थली है

viloḍyamānāḥ paśyemāḥ karibhiḥ sakareṇubhiḥ | paśyemāṃ nalinīṃ cānyāṃ kamalotpalamālinīm ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Masdan—ang mga lawa ng lotus na ito’y ginugulo at iniikot ng mga elepante, kasabay ng alikabok at tilamsik. At masdan din ang isa pang lawa roon, na pinalalamutian ng mga kuwintas ng lotus at asul na lotus (utpala). Sa marilag na gubat ng Gandhamādana, ang hangin ay pinabango ng samyo ng sari-saring bulaklak, at ang maliliit na gulod ng kakahuyan ay umaalingawngaw sa awit ng mga bubuyog, nagniningning sa ganda. Bhīmasena, tingnan mo: sa paligid ng mga kaaya-ayang pook na ito ay wari’y mga palaruan ng mga diyos.”

विलोड्यमानाःbeing churned/agitated
विलोड्यमानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविलोड्य (धातु: विलोड्/लुड्, caus./intensive sense) + मान (प्रत्यय)
FormMasculine, Nominative, Plural
पश्येमmay we see
पश्येम:
Karta
TypeVerb
Rootदृश् (पश्य)
FormOptative (Vidhi-lin), 1st, Plural
करिभिःby elephants
करिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootकरि
FormMasculine, Instrumental, Plural
सकरेणुभिःtogether with dust (dusty)
सकरेणुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootस-करॆणु (करॆणु)
FormMasculine, Instrumental, Plural
पश्येमmay we see
पश्येम:
Karta
TypeVerb
Rootदृश् (पश्य)
FormOptative (Vidhi-lin), 1st, Plural
नलिनीम्a lotus-pond
नलिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootनलिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्याम्another
अन्याम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormFeminine, Accusative, Singular
कमलोत्पलमालिनीम्adorned with garlands of lotuses and water-lilies
कमलोत्पलमालिनीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकमल + उत्पल + मालिनी
FormFeminine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīmasena (Bhīma)
G
Gandhamādana forest
E
elephants (kari)
L
lotus-pond/lake (nalinī)
L
lotus (kamala)
B
blue lotus/water-lily (utpala)
B
bees (implied by ‘songs of bees’ in the passage context)
G
gods/devas (in the passage context)