Shloka 75
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
सरांसि च मनोज्ञानि वृक्षांश्रवातिमनोरमान् । विविशु: पाण्डवा: सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचना:,इस प्रकार वे वीर पाण्डव चारों ओर सुगन्धित पुष्पमालाएँ, सरस फल, मनोहर सरोवर और मनोरम वृक्षावलियोंको क्रमश: देखते हुए गन्धमादन पर्वतके वनमें प्रविष्ट हुए। वहाँ पहुँचनेपर उन सबकी आँखें आश्वर्यसे खिल उठीं
sarāṁsi ca manojñāni vṛkṣāṁś ca ati-manoramān | viviśuḥ pāṇḍavāḥ sarve vismayotphulla-locanāḥ ||
Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: Pumasok ang lahat ng Pāṇḍava sa pook na iyon, namamasdan ang mga kaaya-ayang lawa at ang mga punong lubhang kaakit-akit. Nabukás nang malaki ang kanilang mga mata sa pagkamangha habang sumusulong sa gubat ng Gandhamādana—unti-unti nilang tinanaw ang mababangong kuwintas ng bulaklak, ang masasarap at makatas na bunga, ang magagandang latian at ang mga luntiang kakahuyan. Ang tanawing ito’y tila pahinga sa gitna ng paghihirap: ang kasaganaan ng kalikasan ay nagiging tahimik na panimbang na moral sa pagkatapon, nagpapalakas ng loob nang hindi humihikayat sa labis na pagluho.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, even in exile, the disciplined mind can receive beauty without losing purpose. Wonder at nature becomes restorative rather than distracting—supporting endurance and steadiness in dharma.
Vaiśaṃpāyana narrates that the Pāṇḍavas enter the Gandhamādana forest, observing fragrant flowers, fruits, lakes, and beautiful trees; the splendor makes them gaze with astonishment.