Shloka 31
Rājarṣi-samāgamaḥ — Yudhiṣṭhirasya Dharma-parīkṣā ca
Meeting the Royal Sage and a Dharmic Audit
प्रादुरासन् महाकायास्तस्योद्यानस्य रक्षिण: । ते दृष्टवा धर्मराजानं महर्षि चापि लोमशम्,“यदि मेरा प्रिय करना चाहते हो तो फिर ऐसा काम न करना।” भीमसेनको ऐसा उपदेश देकर उन्होंने पूर्वोक्त सौगन्धिक कमल ले लिये और वे देवोपम पाण्डव उसी सरोवरके तटपर इधर-उधर भ्रमण करने लगे। इसी समय शिलाओंको आयुधरूपमें ग्रहण किये, बहुत-से विशालकाय उद्यानरक्षक वहाँ प्रकट हो गये। भारत! उन्होंने धर्मराज युधिष्ठिर, महर्षि लोमश, नकुल-सहदेव तथा अन्यान्य श्रेष्ठ ब्राह्मणोंको विनयपूर्वक नतमस्तक होकर प्रणाम किया। फिर धर्मराज युधिष्ठिरने उन्हें सान्त्वना दी। इससे वे निशाचर (राक्षस) प्रसन्न हो गये। तदनन्तर वे कुरुप्रवर पाण्डव धनाध्यक्ष कुबेरकी जानकारीमें कुछ कालतक वहाँ आनन्दपूर्वक टिके रहे और गन्धमादन पर्वतके शिखरोंपर अर्जुनके आगमनकी प्रतीक्षा करते रहे
vaiśampāyana uvāca | prādurāsan mahākāyās tasyodyānasya rakṣiṇaḥ | te dṛṣṭvā dharmarājānaṃ maharṣiṃ cāpi lomaśam ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Noon ay lumitaw ang mga tagapagbantay ng hardin—mga nilalang na dambuhala ang katawan. Pagkakita nila kay Dharmarāja (Yudhiṣṭhira) at sa dakilang rishi na si Lomaśa, sila’y lumapit. Ipinapakita ng tagpong ito ang aral ng kabutihang-asal: maging ang mababangis na tagapagtanggol ay tumutugon nang may pagpipigil at wastong pag-uugali kapag hinarap ng matuwid na pamumuno at ng kagalang-galang na kapangyarihan ng isang asceta, kaya ang maaaring sagupaan ay nagiging pagharap na may paggalang.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power is not the highest authority in dharmic space; righteousness and reverence for sages can transform a potentially hostile encounter into orderly, respectful conduct. The verse highlights self-restraint and recognition of moral-spiritual hierarchy.
As the Pandavas are in/near a guarded divine garden, enormous guardians suddenly appear. They notice Yudhiṣṭhira and the sage Lomaśa, setting up an encounter where the guardians respond to the presence of dharma and ascetic authority rather than immediately resorting to violence.