Shloka 6
कैलास-श्वेतगिरि-प्रवेशवर्णनम्
Approach to Śveta Mountain and Kailāsa; Lomāśa’s Warnings and Protective Instructions
यह देवताओंकी क्रीडास्थली है, जो उनके चरणचिह्नोंसे अंकित है। एकाग्रचित्त होनेपर तुम्हें इसका भी दर्शन होगा। कुन्तीकुमार! अब तुम कालशैल पर्वतको लाँघकर आगे बढ़ आये। इसके बाद हम श्वेतगिरि (कैलास) तथा मन्दराचल पर्वतमें प्रवेश करेंगे, जहाँ माणिवर यक्ष और यक्षराज कुबेर निवास करते हैं ।। अष्टाशीतिसहस््राणि गन्धर्वा: शीघ्रगामिन: । तथा किंपुरुषा राजन यक्षाश्वैव चतुर्गुणा:,राजन! वहाँ तीव्रगतिसे चलनेवाले अद्बासी हजार गन्धर्व और उनसे चौगुने किन्नर तथा यक्ष रहते हैं। उनके रूप एवं आकृति अनेक प्रकारकी हैं। वे भाँति-भाँतिके अस्त्र-शस्त्र धारण करते हैं और यक्षराज माणिभद्रकी उपासनामें संलग्न रहते हैं
eṣā devatānāṃ krīḍāsthalī pādacihnaiḥ aṅkitā | ekāgracitto bhūtvā tvam asyā api darśanaṃ prāpsyasi | kuntīkūmāra! idānīṃ tvaṃ kālaśailaṃ parvataṃ laṅghitvā agre gatavān asi | ataḥ paraṃ vayaṃ śvetagiriṃ (kailāsaṃ) ca mandarācalaṃ ca praviśiṣyāmaḥ, yatra māṇivaro yakṣaḥ yakṣarājaḥ kuberaś ca nivasataḥ || aṣṭāśītisahasrāṇi gandharvāḥ śīghragāminaḥ | tathā kiṃpuruṣā rājan yakṣāś caiva caturguṇāḥ ||
Sinabi ni Lomaśa: “Ito ang pook-laruan ng mga diyos, na may bakas ng kanilang mga yapak. Kapag naging iisa ang tuon ng iyong isip, masisilayan mo rin ito. O anak ni Kuntī, nalampasan mo na ang Bundok Kālaśaila at nakarating dito. Pagkaraan nito, papasok tayo sa Śvetagiri (Kailāsa) at sa Bundok Mandara, na tinitirhan ng Yakṣa na si Māṇivara at ni Kubera, hari ng mga Yakṣa. Naroon ang walumpu’t walong libong Gandharva na mabilis kumilos; at, O hari, may mga Kiṃpuruṣa at Yakṣa na apat na ulit ang dami. Iba-iba ang kanilang anyo at hubog; taglay nila ang sari-saring sandata, at nananatiling tapat sa pagsamba at paglilingkod sa panginoong Yakṣa na si Māṇibhadra.”
लोगश उवाच
Educational Q&A
Sacred places are not merely physical locations; their deeper ‘darśana’ is accessed through ekāgratā (one-pointed concentration). The verse also frames divine realms as ordered communities sustained by devotion and service (upāsanā) to rightful guardians like Kubera and Māṇibhadra.
During the Pāṇḍavas’ forest pilgrimage, the sage Lomaśa guides them through Himalayan sacred geography. He tells Kuntī’s son that they have crossed Kālaśaila and will next enter Kailāsa and Mandara, describing the vast populations of Gandharvas, Kiṃpuruṣas, and Yakṣas who dwell there under Kubera and worship Māṇibhadra.