Shloka 2
Cyavana’s Reconciliation with Indra; Tīrtha-Indexing at Ārcīka-parvata and Yamunā
Chapter 125
भयात् संस्तम्भितभुज: सृक्किणी लेलिहन् मुहुः । ततोअब्रवीद् देवराजश्व्यवनं भयपीडित:,लोमशजी कहते हैं--युधिष्ठिर! मुँह बाये हुए यमराजकी भाँति भयंकर मुखवाले उस मदासुरको निगलनेके लिये आते देख देवराज इन्द्र भयसे व्याकुल हो गये। जिनकी भुजाएँ स्तब्ध हो गयी थीं, वे इन्द्र मृत्युके डरसे घबराकर बार-बार ओएष्ठप्रान्त चाटने लगे। उसी अवस्थामें उन्होंने महर्षि च्यवनसे कहा--'भृगुनन्दन! ये दोनों अश्विनीकुमार आजसे सोमपानके अधिकारी होंगे। मेरी यह बात सत्य है, अतः आप मुझपर प्रसन्न हों
bhayāt saṁstambhitabhujaḥ sṛkkīṇī lelihan muhuḥ | tato 'bravīd devarājaś cyavanaṁ bhayapīḍitaḥ ||
Wika ni Lomaśa: Tinamaan ng matinding takot, nanigas ang kanyang mga bisig at paulit-ulit niyang dinidilaan ang mga sulok ng kanyang bibig; at ang hari ng mga diyos—si Indra, pinahihirapan ng pangamba—ay nagsalita kay Cyavana. Nang makita niyang papalapit ang nakapangingilabot na asurang Mada upang siya’y lamunin na wari’y si Kamatayan mismo, si Indra, yumanig sa takot ng pagkapuksa, ay humanap ng kanlungan sa isang panatang makatarungan: ipinangako niyang mula sa araw na iyon, ang kambal na Aśvin ay magkakaroon ng karapatang uminom ng Soma, at pinagtibay niya ang katotohanan ng kanyang salita upang makamit ang pabor ng pantas.
लोगमश उवाच
Educational Q&A
Even the mighty are bound by dharma and truth: fear exposes vulnerability, and lasting resolution comes through a righteous pledge (satya-vacana) and honoring legitimate claims—here, granting the Aśvins their due share in Soma.
Indra, terrified by the approach of the dreadful Mada-demon, becomes physically shaken and, in that fearful state, addresses the sage Cyavana, promising that the Aśvin twins will henceforth be entitled to drink Soma, seeking the sage’s appeasement and protection.