Shloka 6
अध्याय ८ — शल्यस्य सत्कारः, वरदानं, पाण्डवसमागमश्च (Śalya’s Reception, the Boon, and Meeting the Pāṇḍavas)
व्यथयन्निव भूतानि कम्पयन्निव मेदिनीम् । शनैर्विश्रामयन् सेनां स ययौ येन पाण्डव:
vyathayann iva bhūtāni kampayann iva medinīm | śanair viśrāmayann senāṃ sa yayau yena pāṇḍavaḥ ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Sumulong si Haring Śalya sa landas na maghahatid sa kanya nang mabilis sa Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira). Sa kanyang paglakad, ang kanyang malaking hukbo’y wari’y nagpapahirap sa mga nilalang at nagpapayanig sa mismong lupa; gayunman, siya’y umusad nang matatag, humihinto sa iba’t ibang pook upang pahingahin ang hukbo sa bawat yugto. Itinatampok ng taludtod ang bigat na moral ng kapangyarihang nagmamartsa: kahit ang disiplinadong paggalaw tungo sa layuning pampolitika ay may di-maiiwasang bigat sa mga nilalang at sa lupain.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even legitimate political movement and military organization have ethical consequences: the sheer mass of an army can distress beings and strain the land. The verse hints at the responsibility of rulers to balance strategic aims with restraint and care for those affected.
Vaiśampāyana narrates that King Śalya proceeds with his army toward the Pāṇḍavas (especially Yudhiṣṭhira). The march is powerful enough to seem to shake the earth, but Śalya advances methodically, stopping at intervals to rest the troops so he may reach them promptly.