Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition

मनुष्यलोकक्षयकृत्‌ सुघोरो नो चेदनुप्राप्त इहान्तकः स्यात्‌ | शस्त्राणि यन्त्र कवचान्‌ रथांश्व नागान्‌ हयांश्व प्रतिपादयित्वा

yudhiṣṭhira uvāca | manuṣyalokakṣayakṛt sughoro no ced anuprāpta ihāntakaḥ syāt | śastrāṇi yantra-kavacān rathāśva-nāgān hayāṃś ca pratipādayitvā |

Kung ang lubhang kakila-kilabot na Kamatayan—na nagdadala ng paglipol sa daigdig ng tao—ay hindi na lumalapit dito, hindi sana makikita ang ganitong paghahanda. Kaya, O hari, hayaang ang lahat ng inyong mandirigma, na may matatag na pasya para sa labanan, ay maayos na maghanda ng sari-saring sandata, mga kagamitang pandigma, baluti, mga karwahe, mga elepante at mga kabayo; hayaang sila’y sumakay sa mga elepante, kabayo, at karwahe at manatiling laging handang makipaglaban. At bukod pa rito, tipunin ninyo nang ganap ang lahat ng iba pang suplay na kailangan sa digmaan.

मनुष्यलोकक्षयकृत्the maker of the destruction of the human world
मनुष्यलोकक्षयकृत्:
Karta
TypeAdjective
Rootमनुष्य-लोक-क्षय-कृत्
FormMasculine, Nominative, Singular
सुघोरःvery terrible
सुघोरः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुघोर
FormMasculine, Nominative, Singular
नःof us / our
नः:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Plural
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
अनुप्राप्तःhaving arrived / having befallen
अनुप्राप्तः:
Karta
TypeVerb
Rootअनु-प्राप्
FormMasculine, Nominative, Singular, Past participle (kta)
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
अन्तकःDeath (the ender)
अन्तकः:
Karta
TypeNoun
Rootअन्तक
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यात्would be / might be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3, Singular, Parasmaipada
शस्त्राणिweapons
शस्त्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootशस्त्र
FormNeuter, Accusative, Plural
यन्त्रmachines/engines (war-devices)
यन्त्र:
Karma
TypeNoun
Rootयन्त्र
FormNeuter, Accusative, Plural
कवचान्armours
कवचान्:
Karma
TypeNoun
Rootकवच
FormMasculine, Accusative, Plural
रथान्chariots
रथान्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Plural
अश्वान्horses
अश्वान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Accusative, Plural
नागान्elephants
नागान्:
Karma
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Accusative, Plural
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रतिपादयित्वाhaving prepared/arranged; having made ready
प्रतिपादयित्वा:
TypeVerb
Rootप्रति-√पद् (प्रति-पादयति)
FormAbsolutive (क्त्वा), Causative

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
A
Antaka (Death)
W
weapons (śastrāṇi)
W
war-engines/devices (yantrāṇi)
A
armor (kavacāni)
C
chariots (rathāḥ)
H
horses (aśvāḥ/hayāḥ)
E
elephants (nāgāḥ)

Educational Q&A

The verse frames war-preparation as a sober recognition of mortality and political necessity: when ‘Death’ is near, a ruler must ensure disciplined readiness and adequate resources, while implying the grave ethical weight of conflict.

Yudhiṣṭhira addresses a king (narēndra) and urges comprehensive military mobilization—arming troops, preparing war-machines, armor, chariots, elephants, and horses, and collecting all needed supplies—because the situation has reached a point where destructive conflict appears unavoidable.