Shloka 13
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
यत् त्वामुपधिना राजन दूते वज्चितवांस्तदा । न चापत्रपते तेन नृशंस: स्वेन कर्मणा
yat tvām upadhinā rājan dūte vañcitavāṁs tadā | na cāpatrapate tena nṛśaṁsaḥ svena karmaṇā ||
“O hari, noong minsang iyon, dinaya ka niya sa pamamagitan ng pakana sa usapin ng mga dice; at ang taong iyon na walang-awa ay hindi pa rin nahihiya sa sarili niyang ginawa. Bagaman ikaw ay mapagbigay, likás na maamo, may pagpipigil sa isip at sa mga pandama, at likás na nakatuon sa dharma at sa kabutihan ng lahat—ang malupit na si Duryodhana ay nandaya sa laban ng sugal sa harap mismo ni lolo Bhīṣma, ni Droṇa, ni Vidura na marunong, ng mga mabubuti at ng mga brāhmaṇa, ni Haring Dhṛtarāṣṭra, ng mga mamamayan ng lungsod, at ng lahat ng pinakadakila sa angkan ng Kuru—at hanggang ngayon ay hindi pa rin siya namumula sa hiya sa kasalanang iyon.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse condemns adharma as deliberate deceit performed publicly without remorse. It highlights that ethical failure is not only the wrongful act (cheating) but also the absence of shame and accountability afterward, especially when committed before elders, teachers, and the community.
Yudhiṣṭhira recalls the infamous dice-game where Duryodhana (through deceitful means) cheated him in full view of Kuru elders and the assembled court. He stresses that despite Yudhiṣṭhira’s dharmic character, Duryodhana’s cruelty and shamelessness persist, intensifying the moral and political crisis that leads toward war.