Shloka 67
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
पूर्वाह्न मां कृतजप्यं कदाचिद् विप्र: प्रोवाचोदकान्ते मनोज्ञम् । कर्तव्य॑ ते दुष्करं कर्म पार्थ योद्धव्यं ते शत्रुभि: सव्यसाचिन्
sañjaya uvāca | pūrvāhṇe māṃ kṛtajapyaṃ kadācid vipraḥ provācodakānte manojñam | kartavyaṃ te duṣkaraṃ karma pārtha yoddhavyaṃ te śatrubhiḥ savyasācin ||
Sinabi ni Sañjaya: Minsan, sa umaga bago magtanghali, matapos kong tapusin ang aking pagbigkas ng mga mantra at makaupo pagkaraan ng pag-inom ng tubig ayon sa ritwal (ācaman), may isang brahmin na lumapit sa akin sa isang liblib na lugar at nagsalita ng kaaya-ayang mga salita: “O Pārtha, isang mahirap na tungkulin ang nasa harap mo. O mamamanang bihasa sa dalawang kamay, kailangan mong makipaglaban sa iyong mga kaaway.” Ipinapakita ng pahayag na ang digmaan ay hindi bunga ng pansariling poot, kundi isang mabigat na pananagutan ng isang kṣatriya kapag ang tunggalian ay hindi na maiiwasan—isang panawagang maging handa at huwag umurong sa itinakdang tungkulin.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes dharma as obligation: when a righteous duty becomes difficult—especially for a kṣatriya—one must not evade it out of fear or attachment; the hard action of fighting is presented as a compelled responsibility rather than a personal vendetta.
Sanjaya recounts a past moment after his morning rites when a brahmin privately addressed him with a message directed to Arjuna: that Arjuna must undertake a difficult task and fight his enemies, setting the tone for impending conflict and the counsel surrounding it.