Shloka 16
Sanatsujāta-Āhvāna (Summoning Sanatsujāta) — Vidura’s Invocation and Dhṛtarāṣṭra’s Doubt
स क्रोधलो भौ मोहवानन्तरात्मा स वै मृत्युस्त्वच्छरीरे य एष: । एवं मृत्युं जायमानं विदित्वा ज्ञाने तिष्ठन् न बिभेतीह मृत्यो: । विनश्यते विषये तस्य मृत्यु- मृत्योर्यथा विषयं प्राप्य मर्त्य:
sa krodha-lobhau mohavān antarātmā sa vai mṛtyus tvac-charīre ya eṣaḥ | evaṃ mṛtyuṃ jāyamānaṃ viditvā jñāne tiṣṭhan na bibhetīha mṛtyoḥ | vinaśyate viṣaye tasya mṛtyur mṛtyor yathā viṣayaṃ prāpya martyaḥ ||
Ang panloob na Sarili sa loob ng iyong katawan, kapag napasailalim sa kamangmangan at pagkalito, ay nagiging poot at kasakiman—at tunay na nagiging kamatayan mismo. Sa pagkaalam na ang kamatayan ay isinilang mula sa pagkalito, ang taong matatag sa tunay na kaalaman ay hindi natatakot sa kamatayan sa mundong ito. Sapagkat ang Kamatayan, kapag lumapit sa gayong tao, ay napapawi—gaya ng isang mortal na napapahamak kapag napasok sa nasasakupan ng Kamatayan.
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Death is not merely an external event; it is 'born' inwardly when the inner self is seized by delusion, manifesting as anger and greed. One established in liberating knowledge sees through this delusion and therefore becomes fearless; for such a person, death loses its power.
In the Sanatsujātīya section of the Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs (in response to Dhṛtarāṣṭra’s anxiety) on the nature of death and fear. Here he explains that delusion generates the inner conditions that make death effective, while steadfast knowledge nullifies death’s dominion.