Shloka 10
Sanatsujāta-Āhvāna (Summoning Sanatsujāta) — Vidura’s Invocation and Dhṛtarāṣṭra’s Doubt
तद् वै महामोहनमिन्द्रियाणां मिथ्यार्थयोगस्य गतिर्हि नित्या । मिथ्यार्थयोगाभिहतान्तरात्मा स्मरन्नुपास्ते विषयान् समन्तात्
tad vai mahāmohanam indriyāṇāṃ mithyārthayogasya gatir hi nityā | mithyārthayogābhihatāntarātmā smarann upāste viṣayān samantāt ||
Tunay nga, ang pag-enjoy sa mga bagay ng pandama ay isang malaking pagkalinlang para sa mga pandama; at para sa taong kumakapit sa mga huwad na layunin, nagiging nakagawian ang paggalaw ng isip patungo sa mga iyon. Kapag ang panloob na sarili ay napinsala ng pagkakapit sa gayong mapanlinlang na aliw—at humina ang kakayahang kumilatis—inaalala niya at sa isip ay “pinaglilingkuran” ang mga bagay ng pagnanasa sa lahat ng dako, nilalasahan ang mga ito sa loob kahit walang panlabas na kilos.
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Sense-enjoyment easily bewilders the senses, and attachment to unreal objects becomes a fixed habit. When attachment damages inner discernment, a person continually dwells on and mentally indulges in sense-objects, even if not outwardly acting on them—so mastery requires guarding both thought and desire.
Sanatsujāta is instructing (in the Udyoga Parva’s counsel setting) on inner discipline: he diagnoses how craving works—first as attraction to sense-objects, then as a habitual mental drift, culminating in constant remembrance and inward ‘service’ of pleasures—thereby warning against the subtle, internal form of indulgence.