Shloka 166
Bhīṣma’s Dream-Counsel and the Prasvāpa Astra (भीष्मस्वप्नदर्शनम् / प्रस्वापास्त्रोपदेशः)
मानं कुरुष्व गाड़ेय ब्राह्मणस्य रणाजिरे । भृगुनन्दन! तुम्हारा कल्याण हो। दुर्धर्ष वीर! तुमने जो धनुष उठा लिया, यही पर्याप्त है। अब इसे त्याग दो और तपस्या करो। देखो, इन सम्पूर्ण देवताओंने शान्तनु-नन्दन भीष्मको भी रोक दिया है। वे उन्हें प्रसन्न करके यह बात कह रहे हैं कि “तुम युद्धसे निवृत्त हो जाओ। परशुराम तुम्हारे गुरु हैं। तुम उनके साथ बार-बार युद्ध न करो। कुरुश्रेष्ठ! परशुरामको युद्धमें जीतना तुम्हारे लिये कदापि न््यायसंगत नहीं है। गंगानन्दन! तुम इस समरांगणमें अपने ब्राह्मणगुरुका सम्मान करो'
bhīṣma uvāca | mānaṃ kuruṣva gāḍeya brāhmaṇasya raṇājire | bhṛgunandana! tubhyaṃ kalyāṇaṃ bhavatu | durdharṣa vīra! tvayā yad dhanuḥ samuddhṛtaṃ tad eva paryāptam | idānīṃ etat tyaja tapaś cara | paśya, imaiḥ sarvair devaiḥ śāntanu-nandano bhīṣmo 'pi nivāritaḥ | te taṃ prasādya idaṃ vadanti— “yuddhāt nivartasva | paraśurāmas te guruḥ | tena saha punaḥ punaḥ yuddhaṃ mā kārṣīḥ | kuruśreṣṭha! paraśurāmaṃ raṇe jetuṃ tava kadācid api na nyāyyam | gaṅgānandana! asmin samaraṅgaṇe sva-brāhmaṇa-guroḥ mānaṃ kuru” |
Sinabi ni Bhīṣma: “O inapo ni Gādhi, igawad ang nararapat na paggalang sa Brahmin sa larangan ng digmaan. O anak ni Bhrigu, nawa’y mapasa iyo ang kagalingan. O bayaning di-madadaig, sapat na ang pag-angat mo ng iyong busog—ibabâ mo na ito at magbalik sa pag-aayuno at pagninilay. Masdan: pinigil pa nga ng lahat ng mga diyos na ito si Bhīṣma, anak ni Śāntanu. Matapos siyang palugdan, sinabi nila: ‘Umatras ka sa labanan. Si Paraśurāma ang iyong guro; huwag mo siyang hamunin nang paulit-ulit. O pinakamainam sa angkan ng Kuru, kailanma’y hindi makatarungan para sa iyo ang maghangad na manaig kay Paraśurāma sa digmaan. O anak ni Gaṅgā, sa tanghalang ito igalang mo ang iyong gurong Brahmin.’”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even amid warfare, dharma requires honoring one’s guru—especially a Brahmin preceptor. Seeking to defeat one’s teacher is presented as ethically improper; restraint and reverence are upheld over victory.
Bhishma reports that the gods themselves have restrained him and urge him to withdraw from repeated combat with Parashurama, reminding him that Parashurama is his guru and that it is not right for Bhishma to aim at defeating him in battle.