Shloka 43
स्वर्गारोहणपर्व — तृतीयोऽध्यायः
Indra and Dharma’s Consolation; Celestial Gaṅgā Purification
लोहकुम्भ्य: शिलाश्वैव नादृश्यन्त भयानका: । वहाँ पापकर्मी पुरुषोंको जो यातनाएँ दी जाती थीं वे सहसा अदृश्य हो गयीं। न वैतरणी नदी रह गयी
lohakumbhyaḥ śilāś caiva nādṛśyanta bhayānakāḥ | tato yayau vṛto devaiḥ kururājo yudhiṣṭhiraḥ | dharmeṇa sahito dhīmān stūyamāno maharṣibhiḥ ||
Hindi na nakita ang nakapanghihilakbot na mga kalderong bakal at ang nagliliyab na mga batong tila bakal. Ang mga pahirap na dating iginagawad sa mga lalaking gumagawa ng kasalanan ay biglang naglaho. Wala na ang ilog na Vaitaraṇī, ni ang punong Kūṭa-śālmalī. Pagkaraan, ang hari ng Kuru na si Yudhiṣṭhira—marunong, kasama si Dharma, napaliligiran ng mga diyos, at pinupuri ng mga dakilang rishi—ay nagpatuloy sa paglakad. Ipinahihiwatig ng tanawing ito ang isang pagliko ng katarungan: naglaho ang nakatatakot na pangitain ng parusang pagdurusa, at ang matuwid na hari, sa paggabay ni Dharma, ay dinala sa dako kung saan ang matatapang na Pāṇḍava at ang mga anak ni Dhṛtarāṣṭra, tinalikdan ang poot at natagpuan ang kapayapaan, ay nananahan sa kani-kanilang itinakdang kalagayan.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even the most terrifying visions of punishment are subordinate to Dharma’s larger purpose: to test, refine, and finally lead the righteous toward peace. The passage emphasizes that anger and hatred are ultimately relinquished, and that moral order culminates in reconciliation under divine oversight.
The dreadful implements associated with torment (iron cauldrons and burning stones) are no longer visible. Yudhiṣṭhira, accompanied by the personified Dharma and escorted by gods while praised by seers, is led onward toward the place where the Pāṇḍavas and the sons of Dhṛtarāṣṭra reside peacefully, having abandoned wrath.