स्वर्गे दुर्योधनदर्शनम् | Duryodhana Seen in Heaven
Triviṣṭapa
दुर्योधनको ऐसी अवस्थामें देख उसे मिली हुई शोभा और सम्पत्तिका अवलोकन कर राजा युधिष्ठिर अमर्षसे भर गये और सहसा दूसरी ओर लौट पड़े ।।
vaiśaṃpāyana uvāca |
duryodhanaṃ tathāvasthaṃ dṛṣṭvā tasya ca saṃpadam |
śriyaṃ ca labdhāṃ saṃprekṣya rājā yudhiṣṭhiro 'marṣitaḥ |
sahasānyato nivavṛte bruvann uccair vacas tadā ||
na ahaṃ duryodhanenaiva sahitaḥ kāmaye lokān |
lubdhenādīrghadarśinā ||
(…yena vayaṃ sarvasuhṛdbāndhavān haṭhād yuddhe nihatyākhilāṃ pṛthivīm ujjhitavān; yo 'smān pūrvaṃ mahāvane bahu kleśam akārayat; yaś ca dharmaparāṃ nirdoṣāṅgīṃ patnīṃ pāñcālīṃ draupadīṃ sabhāyāṃ gurūṇāṃ samīpe 'karṣat…)
Wika ni Vaiśaṃpāyana: Nang makita ni Haring Yudhiṣṭhira si Duryodhana sa gayong kalagayan—at masdan ang ningning at yaman na kanyang natamo—napuno siya ng poot at agad na tumalikod sa kabilang panig. Pagkaraan, malakas niyang sinabi sa mga naroon: “O mga diyos! Hindi ko ninanais ang mga daigdig na ito ng gantimpala kung makakasama ko si Duryodhana—sakim at salat sa malayong pagtanaw: siya ang dahilan kung bakit kami, itinulak sa matigas na digmaan, ay pumatay sa mga kaibigan at kamag-anak at winasak ang lupa; siya rin ang nagdulot sa amin ng matinding hirap sa dakilang gubat; at siya ang humila sa aming asawang walang sala at tapat sa dharma—si Draupadī, prinsesa ng Pāñcāla—papasok sa bulwagan sa harap ng mga nakatatanda.”
वैशग्पायन उवाच
Merit and reward are not merely about reaching a ‘heavenly’ state; ethical integrity matters. Yudhiṣṭhira refuses a heaven that appears to honor the very agent of greed and injustice, asserting that association with adharma is unacceptable even if it comes with celestial pleasure.
In Svargārohaṇa, Yudhiṣṭhira is shown Duryodhana enjoying splendor in the heavenly realms. Outraged by the memory of Duryodhana’s crimes—war’s devastation, the exile’s suffering, and Draupadī’s humiliation—Yudhiṣṭhira turns away and declares he does not want such worlds if he must share them with Duryodhana.