Shloka 2
Adhyāya 90 — Protection of Livelihoods, Brahmanical Subsistence Norms, and Royal Oversight (राष्ट्रवृत्ति-राष्ट्रगुप्ति-उपदेशः)
ब्राह्मणेभ्योडतिरिक्तं च भुज्जीरन्नितरे जना: । न ब्राह्मणापराधेन हरेदन्य: कथंचन,ब्राह्मणोंसे जो बच जाये, उसीको दूसरे लोग अपने उपभोगमें लावें। ब्राह्यणका अपराध करके अर्थात् उसे भोग वस्तु न देकर दूसरा कोई किसी प्रकार भी उसका अपहरण न करे
bhāhmaṇebhyo 'tiriktaṃ ca bhuñjīrann itare janāḥ | na brāhmaṇāparādhena hared anyaḥ kathaṃcana ||
Sinabi ni Bhishma: “Hayaan ang iba na makinabang lamang sa natitira matapos mabigyan nang nararapat ang mga Brahmana. Walang sinuman ang dapat, sa pamamagitan ng paglabag sa isang Brahmana—ibig sabihin, sa pagkakait ng nararapat sa kanya—na agawin ang bahaging iyon sa anumang paraan.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
One should first fulfill what is due to Brahmanas; only the remainder may be used by others. Appropriating what ought to go to a Brahmana is treated as a moral offence (brāhmaṇāparādha) and is prohibited.
In the Shanti Parva’s dharma-instruction, Bhishma lays down a rule of rightful enjoyment and distribution: social consumption is legitimate only after the prescribed recipients (here, Brahmanas) have been properly provided for, and no one should seize their due share.