Shloka 10
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
स बुद्ध्वा तस्य राष्ट्रस्य व्यवसायं हि सर्वश: । राजयुक्तापहारांश्व सर्वान् बुद्ध्वा ततस्ततः,उस राष्ट्रके सारे व्यवसायोंको जानकर तथा राजकीय कर्मचारियोंद्वारा राजाकी सम्पत्तिके अपहरण होनेकी सारी घटनाओंका जहाँ-तहाँसे पता लगाकर वे उत्तम व्रतका पालन करनेवाले महर्षि अपनेको सर्वज्ञ घोषित करते हुए उस कौएको साथ ले राजासे मिलनेके लिये आये
sa buddhvā tasya rāṣṭrasya vyavasāyaṁ hi sarvaśaḥ | rājayuktāpahārāṁś ca sarvān buddhvā tataḥ tataḥ ||
Wika ni Bhīṣma: “Nang maunawaan niya nang lubos ang buong takbo ng kahariang iyon—ang iba’t ibang hanapbuhay at kaayusan ng pamamahala—at nang matuklasan niya, sa iba’t ibang dako, ang bawat pangyayari ng pagnanakaw at paglustay ng yaman ng hari ng mga kawani ng palasyo, ang dakilang pantas, matatag sa marangal na panata, ay naghayag na siya’y nakaaalam ng lahat at dumating upang humarap sa hari, dala ang uwak na iyon.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s dharma is not only personal virtue but also active supervision of the state: understanding the realm’s workings and detecting misappropriation by officials. Ethical governance requires accountability for those who wield delegated royal power.
A vow-observing sage investigates the kingdom’s activities and uncovers instances where royal officers have stolen or diverted the king’s property. Claiming comprehensive knowledge, he approaches the king—bringing a crow—setting up a confrontation or counsel about administrative wrongdoing.