Shloka 15
ऋत्विग्धर्मः, दक्षिणा-न्यायः, तपसः परमार्थः
Ritvij-Dharma, the Norm of Dakṣiṇā, and the Higher Meaning of Tapas
पुमान् यज्ञश्न सोमश्च न्यायवृत्तो यदा भवेत् | अन्यायवृत्त: पुरुषो न परस्य न चात्मन:
pumān yajñaśna somaś ca nyāyavṛtto yadā bhavet | anyāyavṛttaḥ puruṣo na parasya na cātmanaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: “Kapag ang taong tumatanggap ng bahagi ng yajña, ang Soma, at ang mismong nagsasagawa ng yajña—ang tatlong ito—ay nakatatag sa katarungan at wastong asal, saka lamang tunay na natatapos ang yajña ayon sa nararapat nitong anyo. Ngunit ang taong nakatuon sa di-matuwid ay hindi makagagawa ng kabutihan para sa iba, ni para sa sarili man.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ritual action becomes genuinely fruitful only when it is grounded in justice and ethical conduct; unrighteous behavior undermines both social good and personal welfare.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma explains to the listener that the integrity of a sacrifice depends on the moral rectitude of all involved—sacrificer, participants, and the Soma offering—while condemning the futility of unjust conduct.