Shloka 13

Yogakṣema, Purohita, and the Mucukunda–Vaiśravaṇa Dialogue (योगक्षेम–पुरोहित–मुचुकुन्दवैश्रवणसंवादः)

Devanagari script

ब्रद्माक्षत्रमिदं सृष्टमेकयोनि स्वयम्भुवा । पृथग्बलविधानं तन्न लोक॑ परिपालयेत्‌,“राजराज! ब्राह्मण और क्षत्रिय दोनोंकी उत्पत्तिका स्थान एक ही है। दोनोंको स्वयम्भू ब्रह्माजीने ही पैदा किया है। यदि उनका बल और प्रयत्न अलग-अलग हो जाय तो वे संसारकी रक्षा नहीं कर सकते

Translation

“O Hari ng mga Hari! Ang Brahmin at ang Kshatriya ay nilikha mula sa iisang pinagmulan; ang Svayambhu, si Brahma mismo, ang lumikha sa kanila. Kapag nagkahiwa-hiwalay ang kanilang lakas at pagsisikap, hindi nila mapangangalagaan ang sanlibutan.”

Word by Word

ब्रह्मक्षत्रम्the Brahmin-and-Kshatriya (order)

इदम्this

सृष्टम्created

एकयोनिःof one origin

स्वयम्भुवाby the Self-born (Brahmā)

पृथक्separately

बलविधानम्arrangement/distribution of strength

तत्that

नnot

लोकम्the world

परिपालयेत्would/should protect, could maintain

Speaker

धनद उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes