Shloka 4
राज्ञोऽभिषेकः, अराजकदोषः, दण्डधारणस्य आवश्यकता
Royal Consecration, the Fault of Kinglessness, and the Necessity of Enforcement
सर्वाण्येतानि कौन्तेय विद्यन्ते मनुजर्षभ | साध्वाचारप्रवृत्तानां चातुराश्रम्यकारिणाम्
sarvāṇy etāni kaunteya vidyante manujarṣabha | sādhvācāra-pravṛttānāṃ cāturāśramya-kāriṇām ||
Sinabi ni Bhīṣma: “O anak ni Kuntī, pinakamainam sa mga tao—ang gayunding mga bunga ay natatamo ng mga namumuhay sa mabuting asal at tapat na tumutupad sa mga tungkulin ng apat na āśrama. Sa gayon din, ang isang haring nagwaksi ng pagkakapit at pagkapoot at kumikilos ayon sa mga simulain ng makatarungang pamamahala (daṇḍanīti) ay nakakamit din ang mga bungang iyon; at kung tinitingnan niya ang lahat ng nilalang nang pantay, nararating niya ang mismong kalagayang natatamo ng mga nagtalikod sa daigdig (sannyāsin).”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that the spiritual fruits associated with virtuous life across the four āśramas are also attainable by a king who governs without attachment and aversion, following righteous policy and maintaining equal regard for all beings—thus approaching the renunciant’s highest state.
In the Śānti Parva dialogue on rājadharma, Bhishma instructs Yudhiṣṭhira that kingship, when exercised with self-control, impartiality, and adherence to dharma, is not spiritually inferior to ascetic paths; it can yield the same ultimate attainments.