Shloka 12
Varṇāśrama-ācāra and Vikarma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Safe Dharmas (शिवधर्मप्रश्नः)
दान्तो विधेयो हव्यकव्ये<प्रमत्तो हान्नस्य दाता सतत द्विजेभ्य: । अमत्सरी सर्वलिड्ल्डप्रदाता वैताननित्यश्व गृहाश्रमी स्यात्
dānto vidheyo havyakavye 'pramatto hānnasya dātā satataṃ dvijebhyaḥ | amatsarī sarvaliṅgapradātā vaitānanityaś ca gṛhāśramī syāt ||
Wika ni Bhīṣma: Ang isang maybahay ay dapat magpigil ng mga pandama at manatiling masunurin sa mga nakatatanda at sa mga utos ng kasulatan. Dapat siyang laging mapagmatyag sa pag-aalay ng nararapat na handog sa mga diyos at sa pagsasagawa ng mga ritwal para sa mga Pitṛ (mga ninuno), nang walang pagkukulang. Dapat siyang patuloy na magbigay ng pagkain bilang kawanggawa sa mga dvija (mga “dalawang ulit na isinilang”). Malaya sa inggit at masamang loob, dapat niyang suportahan at alagaan ang mga nasa iba’t ibang paraan ng pamumuhay sa pamamagitan ng pagbibigay ng ikabubuhay, at maging palagian sa mga sakripisyong Veda at mga banal na ritwal—ganyan ang disiplina ng āśrama ng maybahay.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma defines the ideal gṛhastha: disciplined in sense-control and obedience to śāstra and elders, vigilant in divine and ancestral offerings (havya and kavya), generous in feeding the twice-born and supporting other āśramas, and steady in regular Vedic rites—linking personal restraint with social and ritual responsibility.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he outlines practical marks of a righteous householder, emphasizing daily conduct—charity, non-envy, and faithful performance of sacrificial and ancestral duties.