Shloka 39
Āśrama-dharma: Duties of the Four Life-Stages (आश्रमधर्मः)
शूद्र: पैजवनो नाम सहस्राणां शतं ददौ | ऐन्द्राग्नेन विधानेन दक्षिणामिति न: श्रुतम्,हमने सुना है कि पैजवन नामक शाद्रने ऐन्द्राग्न यज्ञकी विधिसे मन्त्रहीन यज्ञका अनुष्ठान करके उसकी दक्षिणाके रूपमें एक लाख पूर्णपात्र दान किये थे
śūdraḥ paijavano nāma sahasrāṇāṃ śataṃ dadau | aindrāgnena vidhānena dakṣiṇām iti naḥ śrutam ||
Wika ni Bhishma: “Narinig namin na ang isang Śūdra na nagngangalang Paijavana ay nagkaloob ng isang daang libo bilang mga bayaring handog—ipinagkaloob ayon sa ritong kaugnay nina Indra at Agni.” Ipinahihiwatig nito na ang halagang moral ay nasusukat sa pagkakawanggawa at sa pagsunod sa itinakdang tungkulin sa paghahandog, hindi lamang sa antas sa lipunan.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that dharmic merit is strongly tied to dāna (generous giving) performed in accordance with proper ritual norms; exemplary virtue can be found irrespective of social category.
Bhīṣma cites a traditional report about a Śūdra named Paijavana who, following an Indra–Agni-related sacrificial procedure, gave an immense dakṣiṇā (sacrificial gift/fee), using the example to support a broader discussion of dharma and the power of generosity.