Previous Verse
Next Verse

Shloka 1326

Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)

अथ धर्मस्तथैवार्थ: श्रीक्ष राज्ये प्रतिष्ठिता । पाण्डुनन्दन! धर्मके द्वारा श्रीदेवीसे अर्थकी उत्पत्ति हुई। तदनन्तर धर्म, अर्थ और श्री --तीनों ही राज्यमें प्रतिष्ठित हुए

atha dharmas tathaivārthaḥ śrīkṣa rājye pratiṣṭhitā | pāṇḍunandana! dharmake dvārā śrīdevīse arthakī utpatti huī | tad-anantara dharma, artha aura śrī—tīnoṃ hī rājya meṃ pratiṣṭhita hue |

Wika ni Bhīṣma: “Pagkaraan, ang Dharma, gayundin ang Artha, at ang Śrī ay matatag na naitatag sa kaharian. O ligaya ng angkan ni Pāṇḍu, sa pamamagitan ng Dharma, mula sa diyosang Śrī ay sumisibol ang Artha—ang yaman; at pagkatapos, ang Dharma, Artha, at Śrī—ang tatlo—ay nananatiling panatag at matibay sa loob ng nasasakupan.”

अथthen/thereupon
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
धर्मःdharma, righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अर्थःwealth, purpose, polity
अर्थः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीःprosperity, fortune (Śrī)
श्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
राज्येin the kingdom
राज्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Locative, Singular
प्रतिष्ठिताःestablished, firmly set
प्रतिष्ठिताः:
TypeAdjective
Rootप्रतिष्ठित
FormMasculine, Nominative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
P
Pāṇḍunandana (Yudhiṣṭhira)
Ś
Śrīdevī (Lakṣmī)
D
Dharma
A
Artha
R
Rājya (kingdom)

Educational Q&A

Prosperity (Artha) and fortune (Śrī) are stable in a kingdom only when grounded in Dharma; ethical order is presented as the causal foundation that generates and sustains wealth and auspiciousness in governance.

Bhīṣma continues instructing Yudhiṣṭhira in Śānti Parva on principles of righteous rule, explaining how Dharma leads to the arising of Artha from Śrī and how all three—Dharma, Artha, and Śrī—become established in a well-ordered kingdom.