राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)
राजद्विषप्टे च विप्रस्य विषयान्ते विसर्जनम् | विधीयते न शारीरं दण्डमेषां कदाचन
rājadvīṣa-pāṭe ca viprasya viṣayānte visarjanam | vidhīyate na śārīraṃ daṇḍam eṣāṃ kadācana prajānātha |
Sabi ni Bhishma: Kahit mapatunayang nagkasala ang isang Brahmin dahil sa pagkapoot sa hari, ang itinakdang parusa ay pagpapatapon hanggang sa gilid ng kaharian. O panginoon ng mga mamamayan, kailanman ay hindi dapat ipataw sa kanila ang parusang pisikal. Ang diwang-dharma nito ay pagpipigil sa katarungang panghari: kahit mabibigat na kasalanan ng isang Brahmin ay dapat tumbasan ng pagpapaalis, hindi ng pananakit sa katawan—binibigyang-diin ang pag-iingat sa katauhan ng Brahmin at ang tungkulin ng hari na timplahin ang parusa ng habag.
भीष्म उवाच
Royal punishment must be restrained by dharma: even in cases like hostility to the king, a Brahmin is to be punished by banishment to the frontier, not by bodily harm, reflecting a norm of protecting the Brahmin’s person and emphasizing mercy within justice.
In the Shanti Parva’s instruction on rāja-dharma, Bhishma advises the king on legal penalties. Here he specifies that for a Brahmin accused of grave political offence (hostility/treason), the ordained response is expulsion from the kingdom rather than corporal punishment.