Shloka 26
Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga
Body-Relinquishment
वे ही इस विश्वके परम आधार हैं। इन्हींको नारायणदेव कहते हैं। वे सूक्ष्मसे भी सूक्ष्म और स्थूलसे भी स्थूल हैं। वे भारी-से-भारी और उत्तमसे भी उत्तम हैं ।।
sa hi viśvasya parama ādhāraḥ; taṃ nārāyaṇaṃ devāḥ pravadanti. sa sūkṣmāt sūkṣmataraḥ sthūlāt sthūlataraḥ; gurutvāt gurutaraḥ śreṣṭhatvāc ca śreṣṭhataraḥ. yaṃ vākeṣv anuvākeṣu niṣatsu upaniṣatsu ca gṛṇanti satyakarmāṇaṃ satyaṃ satyeṣu sāmasu.
Ipinahahayag ni Bhīṣma na ang Kataas-taasan ang sukdulang saligan ng buong sansinukob, na kinikilala ng mga diyos bilang Nārāyaṇa. Siya’y lampas sa lahat ng sukat: higit na maselan kaysa sa maselan, higit na malawak kaysa sa malawak, higit na mabigat kaysa sa mabigat, at higit na mataas kaysa sa pinakamataas. Sa mga pagbigkas ng Veda at sa mga kalakip nitong bahagi, sa mga Niṣad at Upaniṣad, at sa mga himnong Sāman na nagsasalita ng katotohanan, pinupuri Siya ng mga pantas bilang “Katotohanan” at bilang Yaong “ang mismong gawa ay katotohanan”—itinuturo na ang pinakamataas na dharma ay nakasalig sa di-natitinag na realidad, hindi sa anyong mapanlinlang.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The Supreme (Nārāyaṇa) is the ultimate ground of existence and the standard of dharma: He is identified with Satya (Truth) and with satyakarman (truthful action), implying that ethical life must be rooted in reality and integrity rather than expediency.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and ultimate principles; here he elevates the discussion to the highest metaphysical level by describing Nārāyaṇa as the cosmic foundation praised throughout Vedic and Upaniṣadic revelation.