Shloka 8
धृतराष्ट्र-सेवा, राज्य-कार्य-विभागः
Service to Dhṛtarāṣṭra and Allocation of State Duties
एतन्मनसि कर्तव्यं भवद्धिर्वचनं मम । 'ये ही सम्पूर्ण जगत्के, आपलोगोंके और मेरे भी स्वामी हैं। यह सारी पृथ्वी और ये समस्त पाण्डव इन्हींके अधिकारमें हैं। आप सब लोग मेरी इस प्रार्थनाको अपने हृदयमें स्थानदें" ७३ ।। अनुज्ञाप्याथ तान् राजा यथेष्टं गम्पतामिति,इसके बाद राजा युधिष्ठिरने नगर और जनपदके निवासियोंको यह आज्ञा दी कि आपलोग इच्छानुसार अपने-अपने स्थानको पधारें। इस प्रकार उन सबको विदा करके कुरुनन्दन युधिष्ठिरने कुन्तीकुमार भीमसेनको युवराजके पदपर प्रतिष्ठित किया
etad manasi kartavyaṃ bhavadbhir vacanaṃ mama | ye hi sampūrṇa-jagataḥ āplogānāṃ ca mama ca api svāminaḥ santi | iyaṃ sarvā pṛthivī ime ca samastāḥ pāṇḍavāḥ teṣām eva adhikāre santi | yūyaṃ sarve mama imāṃ prārthanāṃ hṛdaye sthāpayata ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “Itanim ninyo sa isipan ang aking mga salita. Sapagkat yaong mga tunay na panginoon ng buong daigdig—ng inyong lahat at pati ko—ay siyang may kapangyarihan sa buong lupaing ito at sa lahat ng Pāṇḍava. Kaya’t ipagkaloob ninyo sa aking pakiusap ang isang lugar sa inyong mga puso.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse urges listeners to internalize counsel that recognizes legitimate authority and the ethical order (adhikāra). It frames political power and possession of the earth as grounded in rightful lordship, encouraging humility and heartfelt acceptance of a just arrangement.
Vaiśampāyana conveys an appeal that the audience should remember and accept: the earth and the Pāṇḍavas are under the authority of their rightful lords. The statement functions as a persuasive request meant to be received sincerely, shaping how the listeners respond to the unfolding royal decisions.