Prāyaścitta-vidhāna: Tapas, Dāna, Vrata, and Proportional Expiation (प्रायश्चित्तविधानम्)
जातिश्रेण्यधिवासानां कुलधर्माश्चव सर्वतः । वर्जयन्ति च ये धर्म तेषां धर्मो न विद्यते
jātiśreṇyadhivāsānāṁ kuladharmāś caiva sarvataḥ | varjayanti ca ye dharma teṣāṁ dharmo na vidyate ||
Wika ni Vyāsa: Yaong mga, sa lahat ng paraan, tumatalikod sa mga tungkuling angkop sa kanilang kapanganakan at kaayusang panlipunan, sa kanilang antas at paraan ng pamumuhay, at sa mga pananagutang minana ng kanilang angkan—at itinatapon pa ang dharma mismo—ay wala nang dharmang mapanghahawakan. Sa gayong mga tao, walang sadyang makapagsasauli ng kadalisayan: ni pag-amin ng kasalanan, ni ritwal ng pagwawasto, sapagkat itinakwil na nila ang mismong saligan ng kaayusang moral.
व्यास उवाच
If a person rejects the foundational duties tied to social identity (jāti/śreṇī), life-situation (adhivāsa), and family tradition (kuladharma), and even abandons dharma as a principle, then there remains no moral framework through which expiation can operate; reform presupposes acceptance of dharma.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct, Vyāsa states a strict ethical principle: deliberate abandonment of one’s rightful duties and of dharma itself places a person outside the remedial scope of prāyaścitta (expiation), because the person has renounced the very authority that makes correction meaningful.