Shloka 7
न मे मनो रज्यति भोगकाले दृष्टवा यतीन् प्रार्थयतः परत्र । तेनातिथे बुद्धिबलाश्रयेण धर्मेण धर्मे विनियुद्धक्ष्व मां त्वम्,जब मैं सुनता हूँ कि संसारमें विषयोंके सम्पर्कमें आये हुए साक्चिक पुरुष भी तरह तरहकी यातनाएँ भोगते हैं तथा जब देखता हूँ कि समस्त प्रजाके ऊपर यमराजकी ध्वजाएँ फहरा रही हैं, तब भोगकालमें भोगोंके प्राप्त होनेपर भी उन्हें भोगनेकी रुचि मेरे मनमें नहीं होती है। जब संन्यासियोंको भी दूसरोंके दरवाजोंपर अन्न-वस्त्रकी भीख माँगते देखता हूँ, तब उस संन्यास-धर्ममें भी मेरा मन नहीं लगता है; अतः अतिथिदेव! आप अपनी ही बुद्धिके बलसे अब मुझे धर्मद्वारा धर्ममें लगाइये
na me mano rajyati bhogakāle dṛṣṭvā yatīn prārthayataḥ paratra | tenātithe buddhibalāśrayeṇa dharmeṇa dharme viniyuddhakṣva māṃ tvam ||
Wika ng Brahmin: “Hindi nalulugod ang aking isip sa pagdanas ng aliw, kahit dumating na ang panahon ng mga kaluguran, sapagkat nakikita ko ang mga ascetic (yati) na naghahangad ng ‘kabilang-buhay’ ngunit kailangan pa ring mamalimos. Kaya, O iginagalang na panauhin, umasa sa lakas ng iyong pag-unawa; disiplinahin mo ako sa pamamagitan ng dharma at itatag mo ako nang matatag sa dharma.”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse expresses vairāgya: even when pleasures are available, the speaker’s mind does not cling to them, because he observes the hardship and dependence even of renouncers who seek the next world. He therefore asks a wise ‘guest’ to guide and discipline him through dharma, emphasizing that ethical/spiritual steadiness requires instruction and inner training, not merely changing external life-forms.
A Brahmin is speaking to an honored guest (atithi), confessing his lack of attraction to worldly enjoyment and his uncertainty even about the ascetic path, since he sees ascetics still compelled to beg. He requests the guest to use discernment and the power of understanding to place him firmly on the path of dharma.