Shloka 103
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
पाज्चालेन क्रम: प्राप्तस्तस्माद् भूतात् सनातनात् | महात्मा पांचालने वामदेवके बताये हुए ध्यान-मार्गसे मेरी आराधना करके मुझ सनातन पुरुषके ही कृपाप्रसादसे वेदका क्रमविभाग प्राप्त किया था ।।
tām indra uvāca—gaccha, nahuṣas tvayā vācyaḥ; atha pūrveṇa mām ṛṣi-yuktena yānena tvam adhirūḍhaḥ. pāñcālena kramaḥ prāptaḥ tasmād bhūtāt sanātanāt. mahātmā pāñcālena vāmadevena kathitena dhyāna-mārgeṇa mama ārādhanāṃ kṛtvā mayā sanātanena puruṣeṇaiva kṛpā-prasādena vedasya krama-vibhāgaṃ prāptaḥ. bābhravya-gotraḥ sa babhūva prathamaṃ krama-pāragaḥ. bābhravya-gotre utpannāḥ te maharṣi-gālavaḥ bhagavatā nārāyaṇena varaṃ ca paramottamaṃ yogaṃ ca prāpya vedasya krama-vibhāgaṃ śikṣāṃ ca praṇīya sarveṣāṃ prathamaḥ krama-vibhāge pāragaḥ vidvān babhūva.
Wika ni Indra: “Humayo ka at ipabatid ito kay Nahuṣa. Ikaw ay sumakay na sa sinaunang sasakyang hinihila ng mga rishi, gaya ng ginawa noong una.” Nagpatuloy siya: “Mula sa Walang-hanggang Nilalang na yaon, ang sinaunang Pinagmulan, natamo ang disiplina ng pagbigkas ng Veda ayon sa wastong pagkakasunod (krama). Ang dakilang-loob na Pañcāla, sumamba sa akin sa landas ng pagninilay na itinuro ni Vāmadeva, at sa biyaya ko—ako, ang Walang-hanggang Purusha—tinanggap niya ang maayos na paghahati at pagsasaayos ng Veda. Sa angkan ng Bābhravya, siya ang unang ganap na nakaabot sa ‘kabilang pampang’ ng krama. At ang pantas na si Gālava, na isinilang sa gotra ng Bābhravya, matapos tumanggap ng biyaya at ng pinakamataas na yoga mula kay Bhagavān Nārāyaṇa, ay naglatag ng sistema ng krama-paghahati ng Veda at sumulat ng Śikṣā, ang agham ng tunog at wastong pagbigkas; kaya siya ang naging unang pangunahing iskolar na ganap na bihasa sa maayos na pagbigkas ayon sa pagkakasunod.”
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
Sacred knowledge and disciplined practice (like Vedic krama-recitation and Śikṣā) are portrayed as fruits of devotion, meditation, and divine grace—not mere pride or power. The passage implicitly contrasts rightful spiritual attainment with the arrogance exemplified elsewhere in the Nahuṣa episode.
Indra instructs that Nahuṣa be addressed and refers to the earlier precedent of a sage-yoked conveyance. The text then shifts to a tradition-history: Pañcāla, through meditation taught by Vāmadeva and by the grace of the eternal Person, attains the ordered Vedic krama-division; and Gālava of the Bābhravya lineage, blessed by Nārāyaṇa, systematizes krama-division and Śikṣā, becoming an early master of these disciplines.