Shloka 766
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
प्रवृत्ती वा निवृत्ती वा तत्फलं सो<श्चुते महत् । “वह क्षेत्रज्ञ मैं हूँ। जो कर्मपरायण मनुष्य हैं
pravṛttī vā nivṛttī vā tatphalaṃ so 'śnute mahat |
Wika ni Vaiśampāyana: Maging landas ng pakikilahok sa daigdig (pravṛtti) o landas ng pag-urong at pagtalikod (nivṛtti) ang tahakin, tiyak na matatamo ang dakilang bungang kaayon nito. Sapagkat ang mga nilalang ay hinubog na may kani-kaniyang likas na hilig; at kapag inialay nila ang sarili sa pagkilos o sa pagtalikod ayon sa gayong kalikasan, sila ang nagmamana ng mabibigat na bunga ng kanilang mga pasya—kaya’t ang landas ng pagtalikod ay mahirap para sa mga nakagapos sa gawa.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
That both engagement in action (pravṛtti) and renunciation (nivṛtti) yield powerful results, and a person inherits the fruit aligned with their nature and chosen mode of conduct; hence nivṛtti is difficult for those strongly action-oriented.
Vaiśampāyana continues a didactic exposition in Śānti Parva, summarizing how different life-orientations—worldly action versus withdrawal—lead to corresponding outcomes, framing an ethical psychology of disposition and consequence.