Shloka 49
Nārāyaṇasya Guhya-nāmāni Niruktāni (Etymologies of Nārāyaṇa’s Secret Epithets) / नारायणस्य गुह्यनामानि निरुक्तानि
इन्द्रियैर्ग.ह्यते यद् यत् तत् तद् व्यक्तमिति स्थिति: । अव्यक्तमिति विज्ञेयं लिड्रग्राह्ममतीन्द्रियम्
nārada uvāca | indriyaiḥ gṛhyate yad yat tat tad vyaktam iti sthitiḥ | avyaktam iti vijñeyaṃ liṅgagrāhyam atīndriyam |
Wika ni Nārada: “Anumang nasasagap ng mga pandama ay dapat ituring na ‘Nahahayag’ (vyakta)—ito ang itinatag na pagkaunawa. Ang lampas sa abot ng pandama, at nalalaman lamang sa pamamagitan ng mga palatandaang mapaghihinuha, ay dapat maunawaan bilang ‘Di-Nahahayag’ (avyakta). Sa usapin ng kaalaman, ang mga pagkakaibang ito ay dapat matutuhan sa pamamagitan ng minanang tradisyon ng pagtuturo.”
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse defines a key epistemic distinction: what the senses directly grasp is ‘manifest’ (vyakta), while what lies beyond sensory reach is ‘unmanifest’ (avyakta) and is known through inferential signs (liṅga). It also affirms the role of traditional transmission (paramparā) in learning such categories correctly.
Within Śānti Parva’s instructional setting, Nārada is teaching a philosophical classification of knowable objects—clarifying how perception and inference relate to ‘manifest’ and ‘unmanifest’ realities as part of broader guidance on knowledge and right understanding.