Shloka 25
Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)
ऐन्द्रीं तु दिशभास्थाय शैलराजस्य धीमतः
aindrīṁ tu diśam āsthāya śailarājasya dhīmataḥ | himavato girirājasya pūrvadiśāśrayaṁ gatvā parvatasyānta-taṭa-prānte mahātapā mahābuddhimān parāśara-nandano vyāsaḥ śiṣyān vedān adhyāpayām āsa—mahābhāgaṁ sumantuṁ mahābuddhimantaṁ jaiminiṁ tapasvinaṁ pailaṁ vaiśampāyanaṁ ca ||
Wika ni Bhīṣma: Matapos manahan sa silangang dako—ang direksiyon ni Indra—ng marunong na hari ng mga bundok na si Himavān, si Vyāsa, ang dakilang asceta at malalim na pantas, anak ni Parāśara, ay nanirahan sa isang liblib na gilid ng bundok. Doon niya itinuturo ang mga Veda sa apat niyang mararangal na alagad: si Sumantu na mapalad, si Jaimini na lubhang matalino, si Paila na mapagpigil at mapagtiis, at si Vaiśampāyana. Ipinapakita ng talatang ito ang huwarang asal na ang banal na kaalaman ay napangangalagaan at naipapamana sa pamamagitan ng disiplinadong pag-aaral, karapat-dapat na guro, at isang linya ng mga mag-aaral na may pananagutan.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse underscores dharma through the disciplined preservation of knowledge: the Vedas endure because a qualified teacher (Vyāsa) instructs worthy disciples in a secluded, austere setting, emphasizing responsibility, purity of intent, and continuity of tradition.
Bhīṣma describes Vyāsa residing near the Himalaya in the eastern quarter and teaching the Vedas to four principal disciples—Sumantu, Jaimini, Paila, and Vaiśampāyana—thereby establishing the lineage through which Vedic learning is transmitted.