Shloka 76
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
स निमज्जति कालस्य यदैकत्वं न बुध्यते । उनन््मज्जति हि कालस्य समत्वेनाभिसंवृत:
sa nimajjati kālasya yadaikatvaṁ na budhyate | unmajjati hi kālasya samatvenābhisaṁvṛtaḥ ||
Sinabi ni Yājñavalkya: Kapag hindi nagigising ang tao sa kanyang kaisa-isang pagkakaugnay (sa Kataas-taasang Sarili), siya’y lumulubog sa kapangyarihan ng Panahon. Ngunit kapag nababalutan siya ng pagkakapantay-pantay ng pag-iisip, siya’y umaangat at lumalampas sa Panahon. Ang aral: ang pagkaalipin ay pinananatili ng maling pag-aakala sa pagkakakilanlan at ng pagkakapit; ang paglaya ay dumarating sa matatag na pantay na pagtanaw at sa pagkilala ng pagkakaisa sa pinakamataas na katotohanan.
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
Failure to realize one’s unity with the Supreme leads to being overwhelmed by Time (mortality, change, suffering). Equanimity (samatva) grounded in right knowledge enables one to transcend Time’s sway.
In a didactic discourse within the Śānti Parva, Yājñavalkya explains the spiritual condition of the jīva: ignorance of oneness causes ‘submergence’ in kāla, while the cultivation of even-minded wisdom brings ‘emergence’—a metaphor for liberation.