Shloka 6
Adhyāya 314 — हिमवदाश्रमः, शक्तिक्षेपकथा, तथा स्वाध्यायविधिः
Himalayan Hermitage, the Myth of the Thrown Spear, and Rules of Vedic Study
सत्त्वस्य तु रजो दृष्ट रजसश्न तमस्तथा
sattvasya tu rajo dṛṣṭaṃ rajasaś ca tamas tathā | tamasaś ca punaḥ sattvaṃ sattvasya cāpy avyakta-saṃyutam ||
Wika ni Yājñavalkya: Nakikita ang rajas na nahahalo sa sattva, ang tamas na nahahalo sa rajas, at muli ang sattva na nahahalo sa tamas; at kasama ng sattva ay may kaugnayan din sa Avyakta—ang di-nahahayag na banayad na simulain na dito’y itinuturing na sarili ng nilalang. Ang ganitong pagsasanib ng dalawang simulain ang tinatawag na “dvandva” (dalawahan). Kapag ang sarili ng nilalang ay nakipag-ugnay sa sattva, nararating nito ang mga daigdig ng mga deva.
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that experience is shaped by mixtures of the three guṇas (sattva, rajas, tamas). Their pairwise conjunctions create ‘dvandva’—bondage to dualities. Cultivating sattva aligns the self with higher states and leads to attainment of divine realms.
In Śānti Parva’s instructional discourse, Yājñavalkya explains a philosophical analysis of the guṇas and their intermixture, defining dvandva as conjunction of principles and stating the consequence that association with sattva leads the individual self toward devaloka.