Shloka 11
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
संचोदनाभिमीतिमानात्मानं चोदयेदथ । तिष्ठन्तमजरं तं तु यत् तदुक्तं मनीषिभि:
sañcodanābhimītimān ātmānaṃ codayed atha | tiṣṭhantam ajaraṃ taṃ tu yat tad uktaṃ manīṣibhiḥ ||
Wika ni Vasiṣṭha: “Kaya nga, ang marunong na yogin—na may malinaw na pasiya—ay dapat mag-udyok sa sarili. Ituon niya ang panloob na pagkatao sa walang-kupas na Katotohanang nananatiling di-nagagalaw, ang Sariling binanggit ng mga pantas. Sa isip na dalisay, iurong ang mga pandama mula sa kanilang mga bagay, at ilihis ang pagsisikap mula sa kalipunan ng mga prinsipyong materyal tungo sa Kataas-taasang Persona na lampas sa Kalikasan.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined self-direction: the yogin should consciously urge the mind inward, withdraw the senses from their objects, and orient awareness toward the ageless, unmoving Self as taught by the sages—transcending identification with material nature.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, Vasiṣṭha addresses the path of yoga and self-knowledge, advising how a practitioner should guide the inner self toward the imperishable Ātman rather than toward sensory and material engagements.