Shloka 10
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यो निवर्त्य मनसा शुचि: । दशद्वादशभिर्वापि चतुर्विशात् परं तत:
indriyāṇīndriyārthebhyo nivartya manasā śuciḥ | daśadvādaśabhir vāpi caturviśāt paraṃ tataḥ ||
Wika ni Vasiṣṭha: “Kapag naging dalisay ang isip, ang marunong na yogin ay dapat iurong ang mga pandama mula sa kanilang mga bagay. Pagkaraan, sa pamamagitan ng mga disiplina na itinuro bilang ‘sampu’ at ‘labindalawa’ (mga anyo ng panloob na pag-uudyok), dapat niyang ituro ang walang-kupas na sarili—na kinikilala ng mga mapanuri bilang tunay na kalikasan—lampas sa kalipunan ng dalawampu’t apat na prinsipyo (prakṛti at mga pagbubunga nito), patungo sa Kataas-taasang Persona, ang pinakamataas na Sarili.”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Purify the mind and practice sense-withdrawal; then use disciplined inner methods to turn awareness from prakṛti’s twenty-four principles toward the transcendent Puruṣa/Paramātman—i.e., move from sensory engagement to metaphysical realization.
In Śānti Parva’s instruction on liberation, Vasiṣṭha is teaching a yogic-śāstric method: restrain the senses, refine the mind, and contemplate the self as distinct from prakṛti, directing oneself toward the Supreme.